Όλα αυτά τα χρόνια παρατηρούμε στο υψηλό επίπεδο των elite αθλητών αστέρια που έρχονται, λάμπουν και σβήνουν, γιατί “κάηκαν” σωματικά (εσωτερικά ή/και εξωτερικά) ή απογοητεύθηκαν γιατί δεν συνέχισαν τις επιτυχίες τους και δεν μπόρεσαν να συμβιβαστούν με την ιδέα να μην είναι ανταγωνιστικοί αθλητές. Goeff Roes, Rob Krar, Rory Bosio, o δικός μας Sebastien Chaigneau και πολλοί άλλοι σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Και στη χώρα μας όμως, όσοι είμαστε παρόντες ακόμη από την γενιά που ξεκίνησε το ορεινό τρέξιμο, έχουμε “χάσει” από τα μονοπάτια πολλούς συναθλητές και φίλους, άλλους από σοβαρούς τραυματισμούς, άλλους γιατί “κάηκαν” ψυχολογικά ή βαρέθηκαν και άλλους γιατί ήρθαν – είδαν και απήλθαν ή η ζωή τους πήγε σε άλλες υποχρεώσεις πολύ πιο σοβαρές.

Μην ξεχνάμε ότι για το 99% των ανθρώπων, το τρέξιμο σε αγώνες είναι κέφι και χαρά, μια ευκαιρία να μετρήσουμε τον εαυτό μας, να δούμε φίλους και να χαρούμε τα φυσικά περιβάλλοντα που σαν παιδιά της πόλης που είμαστε οι περισσότεροι δεν θα απολαμβάναμε ποτέ διαφορετικά. Και για το 1% όμως που το βλέπει πιο επαγγελματικά, η σκληρή και απαιτητική φύση των αγώνων ορεινού τρεξίματος και ιδιαίτερα των ultra εκτός από τραυματισμούς μπορεί να φέρει και μείωση στην απόδοση. Οι παρακάτω λόγοι λοιπόν αφορούν όλα τα επίπεδα αθλητών, με διαφορετικά ποσοστά ανάλογα με το που βρίσκεται ο καθένας αγωνιστικά. Προσοχή όμως, δεν αναφερόμαστε σε σύνδρομο υπερπροπόνησης αλλά σε μεγάλη συχνότητα αγώνων, μιας και ο αγώνας είναι μια άλλη κατάσταση από την προπόνηση που προσθέτει άγχος, μας κάνει να κινούμαστε στα όρια – από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο – και σωματικά μας στρεσάρει πολύ περισσότερο.

Σωματική επιβάρυνση: Το ορεινό τρέξιμο και ιδιαίτερα οι αγώνες ultra trail αποδεδειγμένα επιβαρύνουν σε μεγάλο βαθμό το σώμα, όπως είχαμε αναφέρει και σε πρόσφατο άρθρο. Η παρατεταμένη διάρκεια (τώρα μάλιστα με την προσθήκη και των mega – ultra των 200+Κ που γίνονται της μόδας σιγά - σιγά), η έντονη αλλαγή στα εδάφη και οι μεγάλες υψομετρικές αλλαγές απαιτούν σημαντική ποσότητα ενέργειας και σωματικής αντοχής. Η συμμετοχή σε πάρα πολλούς τέτοιους αγώνες μέσα σε ένα συμπυκνωμένο χρονικό διάστημα μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια κόπωση, αυξημένο κίνδυνο τραυματισμών από υπερβολική χρήση και ένα εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα (κάτι που λίγοι το υπολογίζουν, αλλά είναι πολύ σημαντικό). Ο επαρκής χρόνος αποκατάστασης μεταξύ των αγώνων είναι ζωτικής σημασίας για τον οργανισμό ώστε να επουλωθεί, να αναδομηθεί και να προσαρμοστεί στην πίεση που επιβάλλουν οι αγώνες.

Να τονίσουμε εδώ τον κίνδυνο τραυματισμών υπέρχρησης (π.χ. λαγονοκνημιαία ταινία), ιδιαίτερα σε αθλητές που ξεκίνησαν σε μεγαλύτερη ηλικία. Το τρέξιμο ασκεί σημαντικές πιέσεις σε διάφορα μέρη του σώματος, όπως οι αρθρώσεις, οι μύες και οι συνδετικοί ιστοί. Αυτό επιτείνεται αν κατασκευαστικά δεν υπάρχει αρμονία στο σώμα και θέλει προσοχή. Η συχνή υπερβολική πίεση που έχουμε στους αγώνες, χωρίς επαρκή αποκατάσταση, αυξάνει τον κίνδυνο τραυματισμών λόγω υπερβολικής χρήσης, συμπεριλαμβανομένων καταγμάτων κόπωσης, τενοντίτιδας και μυϊκών θλάσεων. Αυτοί οι τραυματισμοί μπορεί εκτός από σωματικά να μας σμπαραλιάσουν και ψυχολογικά, αφού συνήθως απαιτούν παρατεταμένες περιόδους ξεκούρασης, επηρεάζοντας αρνητικά τη συνολική απόλαυση του καθημερινού τρεξίματος, κάτι που όποιος τρέχει ξέρει πόσο μπορεί να τον “χαλάσει”.

Ψυχική κόπωση και “κάψιμο”: Πέρα από το θέμα της σωματικής καταπόνησης, όσο ανεβαίνουν τα χιλιόμετρα και η συχνότητα αγώνων τόσο περισσότερο απαιτείται σημαντική ψυχική δέσμευση. Το ψυχικό σθένος που απαιτείται για να αντέξει κανείς τα σκαμπανεβάσματα των αγώνων – ιδιαίτερα των ultra με τα πολλά “ψηλά και χαμηλά” - είναι μεγάλο. Οι υπερβολικοί αγώνες μπορεί να συμβάλουν στην πνευματική κόπωση και την εξουθένωση, μειώνοντας τη χαρά και το πάθος που αρχικά τροφοδότησαν την αγάπη ενός αθλητή για το τρέξιμο στο βουνό. Η διατήρηση μιας υγιούς ισορροπίας μεταξύ αγώνων και αποκατάστασης είναι απαραίτητη για τη διατήρηση μιας θετικής νοοτροπίας και την πρόληψη της ψυχικής εξάντλησης.

Επίπεδο απόδοσης και μειωμένα αποτελέσματα: Εδώ αναφερόμαστε κυρίως σε elite αθλητές. Η συνεχής συμμετοχή σε αγώνες χωρίς επαρκή αποκατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε ένα πλατό απόδοσης. Το σώμα χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί και να βελτιωθεί, και οι υπερβολικοί αγώνες μπορεί να εμποδίσουν αυτή τη διαδικασία και να φέρουν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιθυμεί ο αθλητής. Οι elite αθλητές που κατά κανόνα πιέζουν τον εαυτό τους πολύ σκληρά χωρίς να επιτρέπουν την κατάλληλη αποκατάσταση μπορεί να διαπιστώσουν ότι η απόδοση τους αρχίζει να μένει στάσιμη ή και να μειώνεται. Με τη στρατηγική επιλογή των αγώνων που θα “χτυπήσουν” (γιατί υπάρχουν και αγώνες που μπορεί να επιλέξουν να κάνουν χαλαρά, με μεγάλο παράδειγμα τον Kilian Jornet) και την ενσωμάτωση άφθονων περιόδων ανάπαυσης, μπορούν να βελτιστοποιήσουν την προπόνηση τους και να πετύχουν καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.

Τρέξιμο μέχρι τα “γεράματα”: Προσωπικά μου αρέσει πολύ το τρέξιμο, τόσο που ακόμη κι αν δεν υπήρχαν αγώνες, πάλι θα με βλέπατε σε μονοπάτια και δρόμους να απολαμβάνω τη γρήγορη κίνηση. Οπότε, δεν θα ήθελα ποτέ να μου πει ένας γιατρός ότι εξαιτίας της κακής μου διαχείρισης πρέπει να το μειώσω πολύ ή να το σταματήσω. Η διατήρηση μιας βιώσιμης προσέγγισης – και στο τρέξιμο - είναι απαραίτητη για να φτάσουμε να τρέχουμε μέχρι τα “γεράματα”. Υιοθετώντας λοιπόν μια ισορροπημένη αγωνιστική συχνότητα η οποία περιλαμβάνει ξεκούραση και ενεργητική αποκατάσταση, μπορούμε πιστεύω να απολαμβάνουμε το άθλημα για πολλά χρόνια.

«οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ, ἀλλ᾿ ἐν τῷ εὖ τὸ πολύ» δεν έλεγαν οι Αρχαίοι Έλληνες; .. κάτι ήξεραν παραπάνω!

ΥΓ .. Δεν ξέρω αν έβγαλα τη ρετσινιά που λένε και στο χωριό μου, αλλά το προσπάθησα σοβαρά έτσι;

Δημήτρης Τρουπής