Xειμερινή αναρρίχηση στην Τύμφη, 15 Χρόνια Μοναξιάς

Ιανουάριος 2003  μεσάνυχτα και κάτι, ο Πάνος Αθανασιάδης παλεύει στο σκοτάδι με τα ασταθή χιόνια. Τις τελευταίες ώρες η νύχτα μας έχει τυλίξει στην παγωμένη της αγκάλη. Βαριά σύννεφα από τον βοριά έχουν καταπιεί το ολόγιομο φεγγάρι, μοναδική μας παρηγοριά και ελπίδα απόδρασης από αυτή την άγνωστη και απότομη πλαγιά. Ψιλοχιονίζει και ο χρόνος έχει αρχίσει να μετρά αντίστροφα. Η καταιγίδα τρέχει να μας φτάσει.

Μόνος στο ρελέ ξεκλέβω ανάσες, η ένταση της προηγούμενης σχοινιάς ακόμη να καταλαγιάσει. Με την ορατότητα να έχει μειωθεί κι άλλο, μένουν οι κινήσεις του σχοινιού να μαρτυρούν  την πρόοδο του επικεφαλής. Αφουγκράζομαι σιωπηλά, οι αισθήσεις σε εγρήγορση, η σκέψη σπιντάρει σενάρια. Μια τελευταία ιαχή θα σχίσει το αγέρα και αυτή τη φορά δεν θα είναι της απόγνωσης. Μετά από 13 ώρες αναρρίχησης θα βγούμε  επιτέλους στην κορυφή της Γκούρας (2467 μ.) στην Τύμφη, έχοντας καταφέρει την πρώτη χειμερινή ανάβαση της βόρειας ορθοπλαγιάς της (TD, 500 μ.). Χωρίς να έχουμε ξανανέβει εκεί ούτε καλοκαίρι, χωρίς τρόφιμα, χωρίς χάρτη-πυξίδα, χωρίς καν φακό και με ελάχιστο εξοπλισμό μιας και ο αρχικός μας στόχος ήταν μια σύντομη μεσημεριανή αναγνωριστική βόλτα, η προσπάθεια μας αν μη τι άλλο φαντάζει αλλοπρόσαλλη. Όμως έτσι κι αλλιώς, χρειάζεται κάτι περισσότερο από αυτά που περιγράφουν τα πρότυπα και τα εγχειρίδια ορειβασίας για να σκαρφαλώσει κανείς εκεί ..και αυτό δεν είναι η τύχη.  

 

Γκούρα 2003

 

Η κατάβαση σε άγνωστο πεδίο μες την καταιγίδα θα ολοκληρώσει το μικρό μας έπος, προσθέτοντας άλλες 13 ώρες αβεβαιότητας και ταλαιπωρίας. Μετά από ένα 26ώρο nonstop, τσακισμένοι, βρεγμένοι και πεινασμένοι θα γυρίσουμε το επόμενο μεσημέρι στην κατασκήνωση, μόνο και μόνο για να τα μαζέψουμε και να κατέβουμε στ’ αυτοκίνητο πριν το κλείσει ο χιονιάς. Το βράδυ θα μας βρει ο πιο γλυκός ύπνος σε ένα μικρό ξωκλήσι και θα είναι γεμάτος όνειρα για το δικό μας Shangri La που μόλις είχαμε ανακαλύψει.

 

Χωρίς αμφιβολία το «βόρειο τείχος» της Τύμφης αποτελεί έναν πραγματικό παράδεισο για τον αλπινισμό. Με τις δεκάδες μυτερές κορυφές που ξεπερνούν τα 2000 μέτρα να σχηματίζουν κάθετες ορθοπλαγιές ύψους μέχρι τα 500 μ. καθόλου άδικα χαρακτηρίσθηκε παλαιότερα σαν οι Δολομίτες της Ελλάδας. Για δεκαετίες αποτέλεσε την υπέρτατη πρόκληση στην αναρρίχηση βράχου, με την εξερεύνηση να ξεκινά τη δεκαετία του ’50 και να μην έχει ολοκληρωθεί ακόμη.

 

Γκούρα και Τσουκα ρόσσα με τις χαράξεις μερικών χειμερινών διαδρομών (φωτ.Routes.gr) 

 

Το χειμώνα όμως το μέρος γίνεται κάτι άλλο που λιγοστοί είχαν την ευκαιρία να γευτούν μέχρι τώρα. Απομακρυσμένο, έρημο χωρίς καταφύγια και περιπατητές, χωρίς ενημέρωση για τις συνθήκες, με δύσκολη πρόσβαση και ακόμη δυσκολότερη επιστροφή, οι ορθοπλαγιές αυτές πάνω από τον Αώο, αποτελούν ίσως το τελευταίο «παρθένο» κομμάτι της χώρας  που μπορεί κανείς να βιώσει την άγρια ομορφιά του πραγματικού αλπινισμού, να γνωρίσει τη χαρά της γνήσιας περιπέτειας, να αναμετρηθεί με το άγνωστο και να δοκιμάσει τα όρια των ψυχικών και σωματικών αντοχών του. Κάθε σεζόν δεκάδες goulottes σχηματίζονται έστω και περιοδικά στις πιο απρόσιτες βορειοανατολικές πλαγιές της Γκούρας,  Τσούκα Ρόσσας (2.377 μ.), Γκαμήλας (2.497 μ.), κλπ, προκαλώντας τις αισθήσεις και εξάπτοντας τη φαντασία ακόμη και των λιγότερο μυημένων. Όχι σπάνια κατεβάζουν κανονικό αλπικό πάγο στα πιο κάθετα τμήματα τους που διευκολύνει την αναρρίχηση και τότε το μόνο που απομένει είναι να μη χάσεις το momentum. Γιατί, είναι αλήθεια ότι το σκαρφάλωμα στη χειμερινή Τύμφη είναι μια μάχη με τον χρόνο!

 

Αυτή η πρώτη και κάπως αφελής εμπειρία στη Γκούρα, επρόκειτο να στοιχειώσει τη σκέψη μου τα επόμενα χρόνια. Δεν υπήρξε χειμώνας  που να μην επισκεφτώ το μέρος. Κάποιες φορές μόνος δίχως στόχο, ίσα – ίσα να νοιώσω κάτι από την ασύγκριτη αύρα του. Τις περισσότερες με κάνα σύντροφο, από αυτούς τους λίγους με τους οποίους μπορούσα να μοιραστώ τον ίδιο ενθουσιασμό. Έτσι ή αλλιώς, η αίσθηση της μοναξιάς είναι πάντα ίδια. Ο άγριος και απομονωμένος τούτος τόπος έχει τη δύναμη να επιβάλλει τη σιωπή του, η αδημονία της πρόκλησης σε βουβαίνει, τα λόγια μετρημένα, οι αισθήσεις σε όξυνση, Με τις υποχωρήσεις να διαδέχονται η μια την άλλη, οι επισκέψεις αυτές εγράφησαν με μια δόση αυτοσαρκασμού στο υποσυνείδητο της μικρής μας κοινότητας ως τα «ραντεβού με την ετήσια αποτυχία μας».το μέλλον αβέβαιο. Πάλι και πάλι θα ξαναγυρνώ εκεί προσδοκώντας λίγη από την ανταμοιβή της πρώτης μου αναρρίχησης. Μάταια. Με τις υποχωρήσεις να διαδέχονται η μια την άλλη, οι επισκέψεις αυτές εγράφησαν με μια δόση αυτοσαρκασμού στο υποσυνείδητο της μικρής μας κοινότητας ως τα «ραντεβού με την ετήσια αποτυχία μας». Πότε οι συνθήκες, πότε ο καιρός, πότε η έλλειψη χρόνου, χρησιμοποιηθήκαν σαν καλές δικαιολογίες στην κρίσιμη στιγμή: πάνω ή κάτω; Έτσι όμως είναι. Όταν ξέρεις τη συνέχεια, η προοπτική του ταπεινού  καφενείου στο Βρυσοχώρι προβάλλει μάλλον, πιο ευπρόσδεκτη!

 

Ο Πάνος Αθανασιάδης στη Γκούρα το 2011

 

Από αυτές τις προσπάθειες, θα ξεχώριζα την πρώτη και μοναδική στην κεντρική ράμπα της Γκούρας το 2011 με τον Αθανασιάδη. Μετά από τέσσερις σχοινιές απαιτητικής αναρρίχησης μέχρι Μ4+ δεν τολμήσαμε να αναμετρηθούμε με το «Τέρας», το όρθιο κάθετο κομμάτι στη μέση της πλαγιάς μήκους 2-3 σχοινιών, που σε μια πρότερη επίσκεψη είχα την τύχη να το αντικρύσω με μαύρο σκληρό και απόκοσμο πάγο. Εκείνη τη μέρα το μεγαλύτερο μέρος του ήταν στεγνό και ..περισσότερο σκοτεινό, ενώ η προσέγγιση του περιλάμβανε ένα κομμάτι με μαλακό επικίνδυνο χιόνι. Την ίδια χρονιά πάλι με τον Πάνο και τον Γιάννη Κωνσταντάκη τραβώντας προς Τσούκα Ρόσσα κάναμε την χειμερινή της «Αγριοφράουλας» μιας παλαιότερης καλοκαιρινής (V, 200μ.) που έδωσε δυσκολίες μέχρι Μ3 και αποτελεί μια αρκετά αξιόπιστη πρόταση για μια αναγνωριστική χειμερινή αναρρίχηση στο βουνό.

 

Φυσικά οι αναρριχήσεις αυτές στην περιοχή δεν ήταν οι μοναδικές όλα αυτά τα χρόνια. Ο Άκης Καραπετάκος με τους Καρνάκηδες θα καταφέρουν  άλλη μια ιστορική πρώτη χειμερινή το 2013 στην Γκαμήλα ακολουθώντας την γραμμή της καλοκαιρινής κόψης του «Τσεκουριού» (V+, 400 μ.) με δυσκολίες σε μικτό πεδίο μέχρι Μ4+. Ο πρόωρα χαμένος Θ. Χατζησυρλής με τον Σ. Σταματίου θα έχουν και αυτοί το έπος τους στην «Νηστεία» (Μ3, 300 μ.) το 2003, στους πύργους της Τσούκα Ρόσσας. Ο Α. Μπόσκος με τον Σ. Σωτήρη θα ανοίξουν στην μνήμη του Χατζησυρλή μια ακόμη εκεί κοντά το 2011 με δυσκολίες μέχρι Μ3. Ενώ ο αεικίνητος Πάνος Αθανασιάδης, πάλι το 2011 θα χαράξει μια μοναχική στην Γκούρα, που για ..τα βάσανα του έρωτα θα την βαφτίζει «Μαρίτσα» (Μ2, 75ο 550μ.). Υπήρξαν βεβαία και οι παλαιότερες αναρριχήσεις από τους ντόπιους, όπως το «Λούκι του Τζιοβάρα» στη Γκούρα και η χειμερινή ανάβαση της διαδρομής «Χούνη της Πέρδικας» στην Τσούκα Ρόσσα και κάπου εδώ θα έκλεινε το σημερινό μάθημα για τις χειμερινές αναρριχήσεις στα βουνά αυτά αν δεν υπήρξε ένας τόσο καλός, αν και ζεστός, φετινός χειμώνας. «Κατάσταση Ένα επίδοξοι αναρριχητές της χειμερινής Τύμφης»: αν δεν χιονίσει νωρίς μη περιμένετε συνθήκες ιδανικές. «Κατάσταση Δυο επίδοξοι αναρριχητές της χειμερινής Τύμφης»: πριν αποφασίσετε δοκιμάστε, τα forecast λένε συχνά βλακείες!

 

Γκούρα 2018

 

Το φετινό ραντεβού με τον Πάνο θαρρώ είχε κλειστεί από τον Νοέμβρη. Τι και αν ο αδελφοποιτός έχει γεμίσει τελευταία υποχρεώσεις με τη δουλειά και τον γάμο του στην μακρινή Μπολόνια. Η προοπτική ολοκλήρωσης εκείνης της μισής προσπάθειας μας στη Γκούρα ακόμη τριβελίζει το μυαλό του. Τα πρώιμα χιόνια πρόλαβαν να αναζωπυρώσουν την φωτιά που σιγοκαίει μόνιμα στα σπλάχνα μας. Τέλη Φλεβάρη ορίστηκε η συνεδρία μας με το «Τέρας» και θα ‘ταν η τελευταία. Μια σύντομη επίσκεψη στον Όλυμπο τα Χριστούγεννα επίτεινε την αδημονία για μια ενδιαφέρουσα χειμερινή σαιζόν. Τα βουνά είχαν φορτώσει πολύ χιόνι ψηλά!

 

Ο Σπύρος Κυριακού στην πρώτη του χειμερινή αναρρίχηση

 

Ο Φλεβάρης ήρθε όλο υποσχέσεις αλλά η σχοινοσυντροφιά δεν ήταν γραπτό να σμίξει. Το δελτίο καιρού τη κρίσιμη μέρα έδινε επιδείνωση και ο Παναής προτίμησε τελικά να μη το ρισκάρει. Έτσι αυτή τη φορά βρέθηκα παρέα με τον Σπύρο Κυριακού στο ταξίδι, ένα νεαρούλη μαθητή της περσινής σχολής αρχαρίων στον οποίον από την πρώτη στιγμή διέκρινα εκείνη την ζωηρή λάμψη στα μάτια του. Πράγματι, το Σάββατο δεν έκανε ..βλακειές αλλά χιόνιζε καλά, εμείς όμως ανεβήκαμε να δοκιμάσουμε την Τσούκα Ρόσσα έτσι κι αλλιώς. Πότε δεν την είχα ξαναδεί με τόσο χιόνι. Αρχικά τραβήξαμε προς την καλοκαιρινή «Το Ουρλιαχτό της Πεταλούδας» (VII-, 240 μ.) που σχηματίζει κάθε χειμώνα το σήμα κατατεθέν της ορθοπλαγιάς, για να βρεθούμε τελικά πιο δεξιά προς την «Νίκος Ηλιάκης» (VI-, 450 μ.). Οι συνθήκες χιονιού τέλειες με neve χιόνι άριστης ποιότητας, το spin drift  ασταμάτητο και υγρό, η κλίση εξωφρενικά απότομη, ο εξοπλισμός ακατάλληλος με μόλις 4 παγόβιδες και το έπαθλο μάλλον κάπως μεγάλο για τα μούτρα μας. Μετά από 60 αγωνιώδη μέτρα, μούσκεμα μέχρι τα εσώρουχα αποφασίσαμε να υποχωρήσουμε. Το κέρδος πάντως διπλό, εγώ «ένοιωσα» λίγο την ορθοπλαγιά και ο Σπύρος έκανε την πρώτη του χειμερινή αναρρίχηση!

 

Με τους Μουτάφη και Τορέλλι

 

Η επιστροφή επιβεβλημένη έρμαιο και αυτή του χρόνου θα αργήσει τρεις βδομάδες. Αυτή τη φορά με τους ψηλούς Γιάννη Τορέλι και Τάσο Μουτάφη σ’ ένα ταξίδι αστραπή, θα αναμετρηθούμε με τις οριακές συνθήκες της πρώιμης Άνοιξης την ύστατη στιγμή. Θα μπούμε στην ορθοπλαγιά αργά το πρωί του Σαββάτου 24/3/2018 μετά από έξι περίπου ώρες επίπονης πρόσβασης σε βαθύ χιόνι. Ο στόχος μελετημένος από την προηγούμενη επίσκεψη: ΒΑ Τσούκα Ρόσσας πάλι, αλλά αυτή τη φορά προς την καλοκαιρινή διαδρομή «Αυγουστιάτικος Βοριάς (VI+, 500 μ.). Ο Τορέλι θα οδηγήσει με αυτοπεποίθηση την πρώτη και πιο δύσκολη σχοινιά, ο Τάσος και εγώ θα αναλάβουμε τις υπόλοιπες. Το spin drift μας βάλλει πάλι από νωρίς. Αν και έχει ζέστη τα χέρια μας είναι μόνιμα παγωμένα από το νερό, τα γάντια στάζουν. Το πεδίο μας «σπρώχνει» δεξιά σε ένα σύστημα από βολικές φισούρες προς τη διπλανή καλοκαιρινή γραμμή «Αρχοντόπουλο» (V-, 450 μ.) .

 

Το πρώτο και πιο κάθετο κομμμάτι της ΒΑ Τσούκα Ρόσσας

 

Όπου η κλίση πέφτει, χιόνι φρέσκο από την πρόσφατη κακοκαιρία μας κάνει μούσκεμα. Στα απότομα βρίσκουμε και πάγο αλλά οι προδοσίες δεν λείπουν. Αρκετές σχοινιές πραγματική απόλαυση με κάθετα παρατεταμένα τμήματα δυσκολίας μέχρι 4 στον αλπικό πάγο. Δεν θα αργήσουμε, οι ασφάλειες και τα ρελέ είναι εύκολα και οι συνθήκες διευκολύνουν την ταχύτητα. Κατά τις επτά το απόγευμα θα βγούμε στη κορυφογραμμή μετά από εννέα ώρες αναρρίχησης, ίσα για να προλάβουμε ενθουσιασμένοι λίγη από την θαλπωρή του απογευματινού ήλιου. Η περιπέτεια μας όμως δεν θα τελείωνε πάρα μετά από έξι ώρες επίπονης κατάβασης μες την νύχτα και αφού ακόμη και τα τελευταία ψήγματα αυτού του ενθουσιασμού θα έχουν εξανεμιστεί. Τα μεσάνυχτα θα μας βρουν τελικά με ... φασολάδα και τσίπουρα στο γνωστό καφενείο κάτω στο Βρυσοχώρι που παρέμεινε ανοιχτό για χάρη μας, καλή παρηγοριά μετά από 21 ώρες ταλαιπωρίας.

 

Στην έκτη σχοινιά της νέας διαδρομής

 

Η διαδρομή μας (ΑΙ5, Μ5, 400 μ.) αν και δεν βγήκε κατάκορφα αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια εξερεύνησης με χειμερινές συνθήκες της ΒΑ ορθοπλαγιάς της Τσούκα Ρόσσας και μια από τις πιο ενδιαφέρουσες αλπικές διαδρομές που έχω ποτέ σκαρφαλώσει. Οι προκλήσεις ωστόσο παραμένουν. Μέχρι το διάζωμα τα πρώτα δηλαδή 250 μέτρα, το πεδίο είναι αρκετά κάθετο, αλλά κατεβάζει ποσότητα χιονιού κάθε χρόνο. Μια πιο ντιρεκτ λοιπόν επιλογή μετά τις δυο πρώτες σχοινιές της διαδρομής μας θα μπορούσε να δώσει ακόμη πιο μεγάλη δυσκολία, ενώ η γραμμή της διπλανής «Ουρλιαχτό της Πεταλούδας» είναι πραγματικά «King size line» διεθνών στάνταρτ. Το «Αρχοντόπουλο» προσφέρει μια ενδιαφέρουσα χειμερινή επιλογή, μάλλον με πιο λογικές δυσκολίες, ενώ η κλασσική «Μπουντόλα-Σπανούδη-Αποστόλου» αποτελεί μια απαιτητική μικτή πρόκληση. Η γειτονική Γκούρα είναι και αυτή σχεδόν ανεξερεύνητη με μόλις τρεις ολοκληρωμένες προσπάθειες στο κύριο τμήμα της, την αριστερή ράμπα που κάναμε με τον Αθανασιάδη το 2003 και μια βδομάδα αργότερα την επανέλαβαν οι Α.Ασημακόπουλος-Κ.Γαβριήλ και την «Μαρίτσα», ενώ ολόκληρο το συγκρότημα της Γκαμήλας με τις πάμπολλες επιλογές του δεν μετρά πάρα μόνο μια ολοκληρωμένη προσπάθεια στο «Τσεκούρι»!

 

 Η χάραξη της νέας διαδρομής, δεξια η Άγριοφράουλα (φωτ. routes.gr)

 

Κανένα άλλο βουνό μας δεν έχει να προσφέρει τόσα στον εγχώριο αλπινισμό όσα η Τύμφη. Το μέγεθος και η ποιότητα της εμπειρίας μπορούν άνετα να συγκριθούν  με αυτά που  δίνουν τα πιο διάσημα βουνά του εξωτερικού. Μόνο το μεγάλο υψόμετρο λείπει, αλλά αυτό δεν είναι πάντα μειονέκτημα. Οι διαβόητες ... συνθήκες , υπάρχουν κάθε χρόνο αρκεί να έχεις το κουράγιο ή την τύχη να τις ανακαλύψεις. Όμως η περιπέτεια είναι στην χειμερινή Τύμφη προδιαγεγραμμένη και θα πρέπει να είσαι προετοιμασμένος να την αποδεχτείς, η ανταμοιβή πάντα γενναιόδωρη. Δεν είναι τυχαίο που σε αυτές τις ορθοπλαγιές έκαναν  τα πρώτα τους βήματα σουπερ αλπινιστές όπως ο Πάνος Αθανασιάδης ή ο Δημήτρης Δασκαλάκης και τελειοποίησαν  τη τέχνη τους μαέστροι σαν τον Αλέκο Ασημακόπουλο, Άκη Καραπετάκο και Γιάννη Τορέλι. Για μένα υπήρξε μια μόνιμη πηγή έμπνευσης αυτά τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, που μου πρόσφερε αξέχαστες εμπειρίες, δυνατές συγκινήσεις, μπόλικη ταλαιπωρία  και το θάρρος να λέω: εκεί είναι, αυτό είναι και ..τίποτε άλλο!

Γιώργος Βουτυρόπουλος

Γεννήθηκε το 1969 και σκαρφαλώνει στα βουνά από τα 16 του. Έχει καταφέρει σημαντικές αναρριχήσεις σε διαδρομές βράχου,  πάγου και μικτού πεδίου στα βουνά της Ελλάδας, στις Άλπεις, Δολομίτες, Γερμανία, Βρετανία, Νορβηγία. Επίσης, έχει συμμετάσχει σε ορειβατικές αποστολές σε βουνά μεγάλου υψομέτρου, στο Περού-Άνδεις,  Αφρική-Κένυα, στο Νεπάλ, Θιβέτ, Πακιστάν, Ινδία, Κιργιστάν.  Είναι ομοσπονδιακός εκπαιδευτής ορειβασίας και οδηγός βουνού από το 1993,  συν-συγγραφέας των εγχειριδίων ορειβασίας, η Τέχνη του Βουνού (2010, 2011) και Ορεινή Πεζοπορία (2012). 

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

ΕΠΟΜΕΝΟΙ ΑΓΩΝΕΣ