Κάτω από ένα απλό μα ερευνητικό βλέμμα όμως, τα πράγματα δείχνουν κάπως ή πολύ διαφορετικά. Μιας και η γνώση βαθαίνει καθώς την αποκτούμε από διαφορετικά σημεία, με την συγκριτική μέθοδο μπορούμε γρήγορα να καταλήξουμε σε μια άλλη θέση “περισσότερης αλήθειας”.

Απ’ αυτά που γράφονται ή λέγονται και είναι “κατά συνθήκη ψεύδη” τα περισσότερα είναι ακίνδυνα και λίγη έως ασήμαντη επίπτωση έχουν στην ιστορία. Κυρίως προκαλούν χαμόγελο. Λίγα είναι αυτά που έχουν σοβαρή επίπτωση και ο σκοπός τους βέβαια είναι η προβολή ατόμων ή καταστάσεων για προσωπικό ή ομαδικό όφελος.

Σ’ αυτό το τεύχος θα ασχοληθούμε με τα κάπως “ελαφριά” γεγονότα αρχίζοντας από τις αποστολές.

ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ

Και πριν απ’ όλα τι είναι αποστολή. Αποστολή λέμε την προσπάθεια ανάβασης σ’ ένα βουνό το οποίο συνήθως είναι απομακρυσμένο, χωρίς ευκολίες, που χρειάζεται πρόσβαση, οργάνωση βάσης, ενδιάμεσες κατασκηνώσεις. Η δυσκολία του είναι μεγαλύτερη από μια απλή ανάβαση σε βουνό και οφείλεται συνήθως στο υψόμετρο, τις τεχνικές δυσκολίες, τις αποστάσεις, τις καιρικές συνθήκες. Στο πέρασμα του χρόνου πολλά βουνά εξοπλίστηκαν με καταφύγια, μόνιμα φιξαρισμένα σκοινιά, με σήμανση, οδηγούς, μονοπάτια, ενώ στην βάση τους φτάνεις αγόγγυστα με το λεωφορείο, ή μετά από ένα τυπικό trekking.

Yπ’ αυτήν την έννοια πως μπορούμε ν’ αποκαλούμε αποστολή την ανάβαση στο Mont Blanc όταν χρειάζεσαι εισιτήριο προτεραιότητας για την κορφή, στο Matterhorn όταν είσαι με εκατοντάδες άλλους, ή όταν στο Elbrus ανεβαίνει το ρατράκ; Στο περίφημο Aconcagua έχει ανέβει σκύλος στην κορφή ενώ κάποιοι έχουν ανέβει και με ποδήλατο. Στο «φοβερό» Kilimanjaro δεν υπάρχει χιόνι κατάκορφα, υπάρχουν όμως καλύβες στη μέση της διαδρομής. Η ανάβαση μπορεί να γίνει και σε μία μέρα κάτι όμως που δεν ενδείκνυται για data στο βιογραφικό σου, μιας και όποιος τρέχει δεν απολαμβάνει (;) εκτός κι αν το τρέξιμο είναι η άποψη για το βουνό.

Αντίστοιχα δεν μπορούμε να θεωρήσουμε αποστολή το Kala Patar με τα 5600 μιας και είναι απόσταση δύο ωρών από το κοντινότερο lodge όσο δηλαδή και το Everest base camp. Τώρα αν θεωρούμε το trekking του Everest αποστολή, τότε μάλλον είμαστε για κλάματα. Δεν είναι λογική, να ταιριάζουμε τα μέτρα στις δυνατότητές μας, αλλά μάλλον το αντίθετο πρέπει.

Το 1989 η ΕΟΟΑ έκανε αποστολή στο Island Peak μου φαίνεται όμως ότι και αυτό πρέπει να εκπέσει του χαρακτηρισμού. Έχω δει γερόντια και αδαείς καθώς και mountain (κατά το fashion) victims ν’ ανεβαίνουν σε μία μέρα. Δυνατή ανάβαση είναι η λέξη, εκτός αν εννοούμε ν’ ανεβαίνουμε στα βουνά χωρίς να κουραζόμαστε και χωρίς ν’ αποχωριζόμαστε τις ανέσεις μας. Και βέβαια στην ίδια κατηγορία είναι και τα πάσης φύσεως ηφαίστεια και trekking κορφές. Όχι μόνο δεν έχουν κάποια δυσκολία, αλλά δεν υπάρχει και το στοιχείο της εξερεύνησης.

Εν κατακλείδι, αρκεί μια ματιά στην διεθνή σκηνή των αποστολών, που δημοσιεύουν τα δύο περιοδικά του χώρου για να κοκκινίσουν κάποιοι κι άλλοι να προβληματιστούν.

TΟ ΒΑΡΟΣ

Στις αποστολές λοιπόν υπάρχουν κάποιοι που κουβαλούν 30 κιλά σακίδια. Είναι απορίας άξιο βέβαια πως τα ζυγίζουν και δευτερευόντως τι στο καλό έβαλαν μέσα. Προσωπικά θυμάμαι το 96, είχαμε ζυγαριά, και κουβάλησα μέχρι τα 5700, 22 κιλά μόνο. Παρέδωσα το πνεύμα στο camp 1.

Kαι καλά, εγώ είμαι «ξεφωνισμένη». Τα ίδια όμως έπαθαν και οι Μπακάλης και Μπουραζάνης. Τους ξέρετε μήπως; Δύο απ’ τους πιο δυνατούς Έλληνες ορειβάτες. Το καλοκαίρι του 2000 στην Peterey σκαρφάλωσα με 12 προζυγισμένα κιλά και μου βγήκε η γλώσσα. Κοιτάζοντας βλέπω με μετριοπάθεια ότι, “ε, καλούτσικα τα καταφέρνω” κι απορώ. Πώς τόσο δυνατότεροι άνθρωποι, που κουβαλούν 30 κιλά σακίδια δεν κάνουν αυτά που λογικά μπορούν και αρκούνται σε περιγραφές βάρους σακιδίων;

Ο ΚΑΙΡΟΣ

Στις αποστολές ο καιρός είναι πάντα χάλια. Μερικές φορές όμως βρέχει με θερμοκρασίες μείον 19 και μείον 30. Τον όρο τον εισήγαγε πολύ γνωστός ορειβάτης για ανάβαση σε βουνό της Ανατολής. Μείον 19οC και βροχόπτωση λοιπόν. Που ‘ναι αυτός ο καθηγητής της φυσικής μου να τον σκίσω. Ξέραμε ότι οι νεώτερες γενιές, επιτυγχάνουν δυσκολότερους στόχους από τους παλαιότερους. Αυτό αποδεικνύεται σε τελευταία δημοσίευση όπου κάτι νέοι και άπειροι υπερέβαλλαν εαυτούς και κατατρόπωσαν το φοβερό ρεκόρ των -19ο C, πέτυχαν βροχόπτωση με -30οC!!!

Κι αν δεν μασάτε με το -30οC διαβάστε πιο προσεχτικά. Άνεμος 50-60 κόμβων. Εφαρμόζοντας στο βουνό τον απλό τύπο XΨ-Ω:ΑΒ/5Χ-3ΑΒ μας προκύπτει μια ταχύτητα 112 χιλιομέτρων. Με –30οC.

Με μια ματιά στους πίνακες φαινόμενης θερμοκρασίας (chill factor) υπολογίζουμε ότι η αίσθηση στον άνθρωπο είναι γύρω στους -100ο C. Τι να υποθέσω, ότι αυτοί οι λεβέντες πάνε χειμώνα στον Όλυμπο με ένα ζιπουνάκι μόνο;

Ας τους τραβήξει το αυτί κάποιος. Τουλάχιστον ο αρχισυντάκτης. Η θερμοκρασία εύκολα μετριέται, απ’ ότι φαίνεται όμως ευκολότερα υπερβάλλουμε. Με -30ο C δύσκολα επιβιώνεις στερημένος σε μια αποστολή, λίγοι δε και μάλλον δυνατοί και έμπειροι, μπορούν να κινηθούν σε τέτοιες θερμοκρασίες. Στο South Col του Everest, αυτή η θερμοκρασία δεν απαντάται συχνά, τώρα πως γίνεται και διάφοροι τύποι πετυχαίνουν τέτοιες θερμοκρασίες πολύ πιο χαμηλά, μάλλον γκαντέμηδες είναι, ή πάνε στο βουνό σε λάθος εποχή.

Οι αποστάσεις και τα ρεκόρ

Διαβάζουμε κάθε τόσο για τα χιλιόμετρα και τους χρόνους που κάνουν διάφοροι ορειβάτες. Αρχικά το φιλοσοφικό ζήτημα του ποιος ο λόγος να μετράς λεπτομερώς τον χρόνο όταν αυτός δεν παίζει ουσιαστικό ρόλο στην έκβαση.

Βεβαίως υπάρχουν χρονικά όρια και πολλές φορές επιστολές ή ζωές εξαρτώνται απ’ αυτόν. Όχι όμως στις απλές αποστολές των Ελλήνων - με μόνη εξαίρεση το μεγάλο Τσουπρά.

Συνήθως δε οι “αποστολότεροι” πηγαίνουν αργά για να κρατούν δυνάμεις. Τώρα τι ρεκόρ είναι αυτά, όταν δεν υπάρχει λόγος, όταν το βουνό δεν είναι έμβλημα εκμεταλλεύσιμο - βλ. Everest - όταν κανείς άλλος δεν νοιάζεται να διεκδικήσει το ρεκόρ - μόνο αυτοί που τα κάνουν ξέρουν.

Αναφορικά πάντως για τους απίθανους τύπους που έκαναν το ρεκόρ Lukla - Kala Patar έχω να πω ότι αφενός χάσανε όλη την μαγεία του trekking μ’ αυτή τη χαζή πιλάλα, αφετέρου δε, ο Kukuczka διήνυσε την απόσταση σε μία μόνο μέρα τρέχοντας να προλάβει ακόμα μια αποστολή στο Lhotse. Ρεκόρ δεν διεκδίκησε μιας και τα στάνταρ του ήταν πολύ υψηλότερα από ένα γρήγορο trekking.

Ο χρόνος όμως είναι διαφορετικός όχι μόνο όταν παίζεται η ζωή σου απ’ αυτόν αλλά και όταν καθορίζει την ποιότητα της ανάβασης ή της αναρρίχησης. Αν λοιπόν οι πληροφορίες μιλάνε για ανάβαση 3 ημερών ή αναρρίχηση 15 ωρών και εσύ σε νορμάλ συνθήκες χρειάζεσαι 5 ημέρες ή 30 ώρες τότε μάλλον δεν είσαι ικανός για αυτήν την διαδρομή. Όχι γιατί χαλάς την υπόληψη της ιστορίας αυτής της διαδρομής, αλλά αν συμβεί κάτι απρόοπτο, κάτι άσχημο - τότε τι κάνεις; Παρόλα αυτά λαμπρές σελίδες της ορειβασίας γράφονται με αυτόν τον τρόπο κι αυτό είναι ίσως το γοητευτικό σ’ αυτές τις προσπάθειες.

Όμως στο φινάλε η εποχή των επικών πολιορκιών γιαπωνέζικου στυλ, όπου η κορφή έπρεπε να κατακτηθεί πάση θυσία πέρασε. Αν κάποιος θέλει αυτό το στυλ ας πειραματιστεί σε καινούργια πεδία, αλλιώς ας δοκιμάζει εκεί που τον παίρνει και βέβαια πάντα λίγο παραπάνω.

ΟΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ

Διαβάζουμε λοιπόν κατά καιρούς για κάθετα περάσματα, για τεράστια σεράκ, για φοβερές κλίσεις. Τα κάθετα περάσματα είναι μικρά και συνήθως ασφαλισμένα, τα σεράκ είναι τεράστια από την φύση τους τι να κάνουμε;

Οι κρεβάς είναι βαθιές και χαώδεις. Γι αυτό λέγονται και κρεβάς εξάλλου, όσο δε για τις κλίσεις, εδώ πέφτει πολύ κουβέντα. Eίτε το θέλουμε είτε όχι, το πιο τεχνικό βουνό που σκαρφαλώθηκε από Έλληνες είναι το Ama Dablam. Όλα τ’ άλλα, τεχνικά, ήταν απλούστερα.

Σε αντίθεση με όλο τον υπόλοιπο κόσμο, οι Έλληνες «αποστολέρος» εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων δεν είναι ικανοί αναρριχητές!!! Το πώς προέκυψε αυτό, είναι θέμα ειδικής μελέτης και όχι του παρόντος άρθρου. Είναι πολύ λογικό λοιπόν τα συμπεράσματα τους για τις τεχνικές δυσκολίες να είναι υπέρ εκτιμημένα, κυρίως λόγω της έλλειψης εμπειριών σε πραγματικά δύσκολες και στριμόκωλες καταστάσεις.

Αλλά… υπάρχουν και οι φούσκες. Ξέρετε, αυτά που περνάνε εσκεμμένα στον τύπο και στο κοινό με σκοπό την προβολή. Πολλές περιγραφές αναβάσεων λοιπόν μας μιλάνε για δυσκολίες που θα χαρακτήριζαν τις διαδρομές ως ED+ και βάλε. Κι όμως αυτές περιγράφονται ως ευκολότερες κι από AD. Η Ελληνική τηλεόραση όμως δεν τα γνωρίζει αυτά. Κοιτά εκστασιασμένη τις φοβερές φτιαχτές φωτογραφίες, ακριβώς δίπλα στο μονοπάτι του χιονιού, όπου η κλίση είναι όντως πολύ μεγάλη, χωρίς όμως να αναρωτηθεί, γιατί αυτός ο ορειβάτης πηγαίνει σε τόσο απότομο πεδίο, χωρίς σχοινί, χωρίς σακίδιο, με ένα μόνο πιολέ και τέλος πάντων που στο καλό οδηγεί αυτός ο δρόμος;

Κι άντε αυτό ψιλοτρώγεται. Το άλλο όμως; που ο ορειβάτης προκειμένου να δικαιολογήσει το έπος της ανάβασης του, μιας και δεν έρχεται η πλαγιά προς αυτόν (βλέπε κλίση), γέρνει αυτός προς αυτήν και ως άλλος Αι Γιώργης την καρφώνει με το πιολέ του, την σύγχρονη ρομφαία του. Κι όλο αυτό σε υπέρ επίσημο έντυπο του χώρου.