Τις εξαρτήσεις μας τις είχαμε ρυθμίσει ώστε να χωράμε με τα ρούχα που είχαμε επιλέξει για τον Πόλο, σε ένα άλμα προετοιμασίας που κάναμε σε ένα αεροδρόμιο 100 χιλιόμετρα έξω από την Μόσχα. Το Ιλιούσιν 76-Μ, το αντίστοιχο του αμερικάνικου C-5 Galaxy, μας είχε μεταφέρει από ένα στρατιωτικό αεροδρόμιο κοντά στην Μόσχα με 6ωρη πτήση και ήταν παρκαρισμένο στο αρκετά απασχολημένο αεροδρόμιο της Χάτανγκα -αφού το αεροπλάνο είναι ο μόνος τρόπος επικοινωνίας και εφοδιασμού- και κάναμε δοκιμές εξόδου από την ράμπα του ΙΛ-76,πρώτα εμείς με τα στρόγγυλα αλεξίπτωτα από τα 1000 μέτρα και θα ακολουθούσαν τα τετράγωνα αλεξίπτωτα από ύψος έως και 3000 μέτρα. 

Στις 20 Απριλίου 1993 οι μετεωρολόγοι προέβλεψαν διάστημα ευνοϊκών καιρικών συνθηκών στον Πόλο και απογειωθήκαμε. Η πτήση είχε διάρκεια 3 ώρες και περίπου στο μέσον της διαδρομής έκανα ένα QSO (επαφή) από τον αρχαίας τεχνολογίας ασύρματο του Ιλιούσιν με το «ελληνικό καφενείο», τους έλληνες ραδιοερασιτέχνες που τα λένε στα 14 μέτρα και φυσικά με «στείλανε» νομίζοντας ότι τους δουλεύω. Όμως θεωρώ ότι είναι το βορειότερο QSO που έχει γίνει από έλληνα (SV2AYR) σε έλληνες, 20 Απριλίου 1993 ώρα Ελλάδος, περίπου 23:30. 

Μέσα στο αεροπλάνο μας δώσανε να φάμε από ένα μήλο και αρχίσαμε να ντυνόμαστε, δηλαδή να φοράμε την εξάρτηση και το αλεξίπτωτο. Φτάσαμε πάνω από το Πόλο, άνοιξε η ράμπα με έναν εκκωφαντικό συριγμό και τον κίτρινο φάρο να αναβοσβήνει, -60 βαθμοί Κελσίου στην ράμπα, και ένα ήρεμο τοπίο σαν χιονισμένο λιβάδι. Κάτω στους πάγους του Βορείου Πόλου, η Αρκτική Ομάδα Διάσωσης της Αεροπορίας της πρώην Σοβιετικής Ένωση και νυν Ρωσίας είχε δημιουργήσει βάση κάνοντας «πηδήματα βατράχου», δηλαδή μετέφερε κυρίως καύσιμα σε σημεία με απόσταση μεταξύ τους 400-500 χιλιόμετρα όπου και υπήρχαν αντίσκηνα ειδικής βαριάς κατασκευής, σούπα και βότκα.

Στο πρώτο πέρασμα αδειάσαμε το φορτίο με τα υλικά που θα χρειαζόμασταν από τα 500 μέτρα και ο άνεμος επιφανείας ήταν μόνον 5 μίλια. Ιδανικές συνθήκες. Αγκιστρωνόμαστε στο συρματόσχοινο, δένουμε την λαβή ανοίγματος του αλεξιπτώτου στον καρπό μας με χοντρά λαστιχάκια, η έξοδος θα γινόταν κρατώντας την λαβή και έχοντάς την ασφαλισμένη στον καρπό για δύο λόγους: πρώτα για να είμαστε βέβαιοι ότι θα την πιάσουμε σε αυτό το κρύο και δεύτερο όταν την τραβήξουμε να μην μας πέσει και την χάσουμε. 

Η ράμπα είχε κλείσει και υπήρχε σχετική ησυχία και ξαφνικά άρχισε η σειρήνα και ο κίτρινος φάρος να αναβοσβήνει και ο Βόρειος Πόλος εμφανίστηκε σε όλο του το μεγαλείο από την ανοικτή ράμπα. Πρώτος έφυγε ο Λεονίντ, Ρώσος βετεράνος αλεξιπτωτιστής των αρκτικών περιοχών, αρχηγός των επομένων 5 αλεξιπτωτιστών, εμού, του Άγγελου Κάτσικα από τις Σέρρες και 3 αμερικανών. Η ομάδα μας έφυγε πολύ ωραία, τα πολύχρωμα αλεξίπτωτα στο λευκό-υπογαλάζιο μοναδικό χρώμα του Πόλου είναι μια εικόνα που δεν θα φύγει ποτέ από το μυαλό μου, όμως το σφύριγμα του αέρα στις αρτάνες του αλεξιπτώτου δεν ήταν καλό σημάδι και όσο πλησίαζα για να προσγειωθώ τόσο καταλάβαινα ότι ο αέρας είχε δυναμώσει (δεν μας είπαν ότι, όπως συμβαίνει στον Πόλο, οι συνθήκες είχαν αλλάξει με δύναμη αέρα 36 μίλια) και προσγειώθηκα σε σχεδόν οριζόντια θέση, αδύνατον να πιάσω την λαβή απελευθέρωσης του αλεξιπτώτου που με 36 μίλια με έσερνε στο αρκτικό πάγο μέσα από την παγωμένη πούδρα. 

Τα γυαλιά μου είχαν ένα δάκτυλο πούδρα, δεν έβλεπα τίποτε και ξαφνικά ένιωσα φοβερό πόνο στην δεξιά ωμοπλάτη -νομίζω ότι παρέλυσα- και η «πτήση» μου στον πάγο σταμάτησε απότομα. Το αλεξίπτωτο είχε περάσει από ένα σχίσιμο ύψους 3 μέτρων, ξεφούσκωσε για να περάσει και όταν ξαναπήρε αέρα εγώ ήμουν κάθετος στην σχισμή. Σε λίγη ή πολύ ώρα άκουσα ομιλίες και ήρθε ο Λεονίντ με έναν βοηθό εδάφους με απελευθέρωσαν και πήραν το αλεξίπτωτο για να πάμε στην βάση, δηλαδή στο πόλο, περίπου 1000 μέτρα μακριά.

Παρόλο τον πόνο (δύο πλευρά σπασμένα και η δεξιά ωμοπλάτη), το απέραντο λευκό, τον αέρα που κάνει πιο κρύους τους –45 βαθμούς και την παγωμένη πούδρα που τρυπά σαν βελόνα το κάθε ακάλυπτο σημείο του δέρματος, μαζί με την συνειδητοποίηση ότι είμαστε απειροελάχιστοι μπροστά στο μεγαλείο του Πόλου, περπατάω, η πούδρα τρίζει, σε ορισμένα σημεία γαλάζιες γραμμές στον πάγοι δείχνουν ότι σύντομα ο πάγος εδώ θα ανοίξει και αισθάνομαι τον παφλασμό του αρκτικού Ωκεανού κάτω από τον όχι και τόσο παχύ πάγο -όσο παράξενο και αν ακούγεται αυτό- περπατάω, βογκάω και προσπαθώ να δω την βάση που την κρύβουν οι όγκοι των πάγων. 

Η βάση είναι εκεί, σημαίες, καπνογόνα και δύο ελικόπτερα ΜΙ-8, τα GPS καταγράφουν το 90ο βόρειο πλάτος. Έχουμε 3 GPS και σε 2 ώρες ο Πόλος, ή καλύτερα οι πάγοι μετακινήθηκαν τουλάχιστον 70 μέτρα.. Υπάρχουν 6 τραυματισμένοι, οι δύο είναι βαριά με κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις.. Τον ένα τον είδε ο Άγγελος να προσγειώνεται βαριά και να μένει εκεί. 

Το ελικόπτερο απογειώνεται και βρίσκει ακόμη έναν (οι δύο βαριά τραυματίες). Αυτός τον οποίο είδε ο Άγγελος, είχε βγάλει το γάντι για να απελευθερώσει το αλεξίπτωτο όμως έμεινε εκεί, τον σκέπασε η πούδρα μόνο το χέρι του προεξείχε και λίγο από το αλεξίπτωτό του. Έχασε 3 δάχτυλα από τα κρυοπαγήματα και ο άλλος τραυματίας επανήλθε με ελάχιστα νευρολογικά υπολείμματα μετά από μερικούς μήνες στις ΗΠΑ. 

Οι χαρές και τα πανηγύρια στην βάση συνεχίζονται, ανοίγουν σαμπάνιες, εμείς ανοίγουμε ένα μπουκάλι ούζο που έχει γεύση Σουρωτής από τους –45 βαθμούς. Οι τραυματίες θα φύγουν σύντομα με το ελικόπτερο, αυτοί που θα διανυκτερεύσουν -τρόπος του λέγειν- αφού ο ήλιος βρίσκεται ακίνητος στις 17 μοίρες στον ορίζοντα- χτίζουν ιγκλού και προσπαθούν να κοιμηθούν. 

Ο Αλέξανδρος Λιόλιος με την ελληνική σημαία μπροστά στον δείκτη του Βόρειου Πόλου

Οι –30 βαθμοί στο εσωτερικό του ιγκλού χωρίς άνεμο προκαλούν ιδρώτα. Μέσα στο ιγκλού ένα νεαρό ζευγάρι από την Γερμανία, νιόπαντροι, περνούν τον μήνα του μέλιτος (!!!) μέσα στους υπνόσακους, ο καθένας στον δικό του. Το ελικόπτερο απογειώνεται με τους τραυματίες και άλλους κυριολεκτικά παστωμένους, η θερμάστρα βουτανίου που δεν την αισθανόμασταν όσο η πόρτα του ελικοπτέρου ήταν ανοικτή, ζεσταίνει την ατμόσφαιρα και τους υποθερμικούς τραυματίες που τους έχουμε σκεπάσει με αλεξίπτωτα. 

Το πλήρωμα έχει πιει αμέτρητες βότκες και πετάει το ελικόπτερο στα 50 μέτρα για να έχει την βοήθεια του Ground Effect. Η πλοήγηση γίνεται με ραδιογωνιομετρία και η επόμενη βάση δεν απαντάει. Μετά από περίπου 3 ώρες προσγειωνόμαστε και περιμένουμε στην μέση του πουθενά. Το βουτάνιο τελείωσε, ο πιλότος έχει σταματήσει τις μηχανές, κρυώνουμε. Μετά από 2 ώρες ακούμε συνομιλίες στον ασύρματο, το ελικόπτερο απογειώνεται και πίσω από τον λόφο, δηλαδή λιγότερο από 5 χιλιόμετρα, είναι η βάση. Ατυχία, περιμέναμε αδίκως, όμως ο πιλότος παρ’ όλες τις βότκες κάνει σωστά την δουλειά του. 

Η βάση είναι δύο αντίσκηνα, ειδικής κατασκευής, μέσα βράζει κοτόσουπα, τα περισσότερα κιβώτια με τις βότκες είναι άδεια, υπάρχουν ατέλειωτα βάζα με τουρσί κρεμμύδια και πράσινες ντομάτες -ο καλύτερος μεζές για την βότκα, τουλάχιστον στον πόλο- και τα κατεψυγμένα κοτόπουλα της επόμενης σούπας είναι στο πάτωμα. -25 βαθμοί εντός και η ζέστη είναι σχεδόν αφόρητη. Έξω υπάρχουν και ατέλειωτα βαρέλια με καύσιμο για τα ελικόπτερα και τα αεροπλάνα, ΑΝ-2. 

Συνεχίζουμε. Κατεβαίνουμε και στην επόμενη πανομοιότυπη βάση και μετά προσγειωνόμαστε στην στρατιωτική βάση Σρέντνυ, δηλαδή μεσαία νησιά. Μυστηριώδης ομίχλη καλύπτει την βάση όμως εμείς μεταβιβαζόμαστε στο ΑΝ-26 για να πάμε στην Χάτανγκα. Μέσα στο ΑΝ-26 με ανοικτή την ράμπα αισθάνομαι να τρέμω χωρίς έλεγχο, αδύνατον να ελέγξω τα χέρια μου –κρυοπληξία-. Όλο το στρες βγαίνει στην επιφάνεια. Μία Βαυαρή, που ακολουθούσε χωρίς να πηδήξει, με σκεπάζει με αλεξίπτωτα και μου δίνει –κυριολεκτικά στο στόμα αφού τα χέρια μου έτρεμαν- να φάω ένα μήλο. Η ράμπα κλείνει και μαζί και τα μάτια μου. 

Μετά από μερικές ώρες πτήσης -δεν θυμάμαι τίποτα- φθάνουμε στην Χάτανγκα. Προτεραιότητα έχουν οι τραυματισμένοι, που τους διακομίζουν στην Μόσχα. Οι υπόλοιποι από τον Πόλο φθάνουν μετά από 24 ώρες. Μαζί τους και 6 Ουκρανοί που προσπαθούσαν να φθάσουν στον Πόλο περπατώντας όμως επί 8 ημέρες περπατούσαν και οι πάγοι τους πήγαν 10 χιλιόμετρα πίσω. Εξαντλημένους τους μάζεψε ένα ΑΝ-2. Τα υπόλοιπα είναι χαρές και πανηγύρια, τα 2 σπασμένα πλευρά με ταλαιπώρησαν 2 εβδομάδες όμως η ανάμνηση του Πόλου, ιδίως τα χρώματα δεν σβήνουν από το μυαλό μου.

Δεν κρυώσαμε. Εγώ φορούσα διπλά ισοθερμικά εσώρουχα, ένα πουλόβερ και διπλές κάλτσες με συμπλήρωμα κάλτσες από νεοπρέν και άρβυλα του Ολλανδικού στρατού 2 νούμερα μεγαλύτερα αγορασμένα με 4000 δραχμές από τον Πετρίδη. Βέστα και παντελόνι σαλοπέτα με πούπουλα. Ο Άγγελος φορούσε διπλά εσώρουχα και διπλή επένδυση σε τζάκετ Μ-65 πάνω από τις φόρμες του Ελληνικού Στρατού. Δεν κρύωσε και αυτός. Το πιθανότερο είναι ότι δεν ξεπεράσαμε τον χρόνο καύσης των αποθεμάτων μας που είναι περίπου τρία 24ωρα και γι αυτό δεν κρυώσαμε, βέβαια είχα συμπτώματα κρυοπληξίας, όμως εξηγείται από το τραυματικό σοκ. Στον Πόλο ένας Ρώσος έκανε μπάνιο, δηλαδή σε μία τρύπα του πάγου βούτηξε -όχι το κεφάλι- δύο φορές. Πραγματικός Σιβηριανός. 

Εκ των υστέρων πιστοποιήσαμε ότι είμαστε οι πρώτοι Έλληνες που πήγαμε στον Βόρειο Πόλο και αυτό καταγράφηκε στο ελληνικό βιβλίο Γκίνες. 


Ο Αλέξανδρος Λιόλιος είναι πτυχιούχος της Ιατρικής σχολής του ΑΠΘ (1970), αναισθησιολόγος, Δντής στην ΜΕΘ του ΝΓΝ Θεσσαλονίκης «ο Άγιος Δημήτριος» τα τελευταία 15 χρόνια. Έχει πραγματοποιήσει στρατιωτικά άλματα (με στρόγγυλα αλεξίπτωτα) στην Κίνα, στην Νότια Αφρική στον Καναδά και σε πολλές πρώην Ανατολικές χώρες.