«Είναι πράγματι κάτι σαν γενέθλια», αναφέρει ο γιός του Hillary, Peter, 58 ετών σήμερα. «Παρότι έχουν περάσει αρκετά χρόνια από τότε, σήμερα συνειδητοποιούμε ότι ήταν περισσότερο από μία πρώτη ανάβαση σε ένα βουνό. Διεύρυνε τους ορίζοντές μας και κατέστησε δυνατό το αδύνατο…» συνεχίζει.

Εκείνο τον καιρό το επίτευγμα της ηρωικής εκείνης πρώτης ανάβασης ήταν καταρχήν συμβολικό. Όλος ο κόσμος προσπαθούσε να μαζέψει τα κομμάτια του αφού οι μνήμες αλλά και οι επιπτώσεις του μεγαλύτερου πολέμου που γνώρισε ποτέ η γη ήταν νωπές. Οι Times του Λονδίνου έγραφαν χαρακτηριστικά για «την ελπίδα μιας νέας ηρωικής γενιάς»

Δέκα αποστολές είχαν προσπαθήσει και αποτύχει, μερικές από αυτές μάλιστα είχαν φτάσει αρκετά κοντά στην κορφή. Την προηγούμενη χρονιά, κατά την διάρκεια της Ελβετικής αποστολής, δύο ορειβάτες είχαν φτάσει μέχρι τα 8.600μ. Ένας από αυτούς, ο Tenzing Norgay, επέστρεψε με την Βρετανική αποστολή το 1953, όντας ίσως ο μοναδικός άνθρωπος που γνώριζε το Έβερεστ τόσο καλά.

Μας είναι αλήθεια πολύ δύσκολο να αναλογιστούμε το μέγεθος του κατορθώματος εκείνης της εποχής. Το να αποκτήσει κάποιος εμπειρία σε ψηλό βουνό δεν ήταν κάτι αυτονόητο. Το Νεπάλ δύσκολα έδινε άδειες πρόσβασης, καμία σχέση με το σημερινό καθεστώς. Το 2012 εκδόθηκαν 568 άδειες, και στις 19 Μαϊου φέτος, 19 ορειβάτες έφτασαν στην κορφή, αριθμός που αποτελεί απίστευτο ρεκόρ και πολλοί είναι αυτοί που θεωρούν αυτό το γεγονός σαν την κύρια αιτία ότι την ίδια μέρα, τέσσερις άνθρωποι άφησαν εκεί την τελευταία τους πνοή. Ποιος μπορεί να τους αμφισβητήσει; Σαν φυσικό επακόλουθο, υπάρχει τώρα η σκέψη τοποθέτησης σκάλας το Hillary Step...

Μέχρι σήμερα σχεδόν 4.000 άνθρωποι έχουν καταφέρει να ανέβουν στο Έβερεστ. «Μία φωτογραφία ισοδυναμεί με χίλιες λέξεις». Η αυξημένη δημοτικότητα του Έβερεστ δεν θα μπορούσε να αποδοθεί καλύτερα από στην φωτογραφία (δεξιά, κλικ για μεγέθυνση) που απεικονίζει εκατοντάδες ορειβάτες στοιβαγμένους κάτω από το Λότσε καρτερικά να περιμένουν την σειρά τους… Φωτογραφία έμβλημα, κυριότερη απόδειξη για το γεγονός ότι το βουνό, όπως υποστήριξε και το National Geographic σε άρθρο του… «έχει πήξει».

Παρότι ο τουρισμός στο Έβερεστ είναι πρωτεύουσας σημασίας για το Νεπάλ, ο εγγονός του Norgay, Tashi Tenzing υποστηρίζει ότι «η κατανόηση των αξιών και της πολιτιστικής κληρονομιάς των Ιμαλαϊων και η προστασία τους για τις επόμενες γενεές είναι εξίσου σημαντική».

«Πιστεύω ότι το επίτευγμα του παππού μου και του Edmund Hillary ήταν πραγματικά σπουδαίο και ιστορικό», συνεχίζει ο Tashi, ορειβάτης και ο ίδιος. «Πιστεύω όμως επίσης ότι με την ευκαιρία της επετείου των 60 χρόνων ήρθε η ώρα να αντιληφθούμε τι πραγματικά έχουμε κάνει στο βουνό. Παράλληλα με τους εορτασμούς, πρέπει να μάθουμε από τα λάθη μας και από την εμπειρία μας στα βουνά.»

Στα πλαίσια των εορτασμών για την μεγάλη αυτή επέτειο, ο γιός του Hillary, Peter και ο γιός του Norgay, Jamling, θα παρευρεθούν μαζί με την Βασίλισσα Ελισσάβετ ΙΙ στο Royal Geographical Society στο Λονδίνο.

Οι εορτασμοί βεβαίως δεν λείπουν και από τον τόπο της πρώτης ανάβασης και είναι αρκετοί: από μία καμπάνια καθαρισμού του βουνού από τόνους σκουπιδιών προηγούμενων αποστολών (και αρκετών θυμάτων…) μέχρι μαραθώνιο ορεινού τρεξίματος.

Εορτασμοί βεβαίως θα λάβουν χώρα και στην Κατμαντού,  όπου διοργανώνεται γκαλά με ορειβάτες που έχουν σημαδέψει την ιστορία του βουνού πετυχαίνοντας αρκετά ρεκόρ και υψηλά ιστάμενη στελέχη της κυβέρνησης του Νεπάλ.

Παρ’ όλους τους εορτασμούς όμως, τα ατυχήματα και οι έριδες στην σκιά της Στέγης του Κόσμου δεν σταματούν. Δεν έχουν περάσει πολλές μέρες από την στιγμή που ο Mingmar Sherpa, 47 ετών, μέλος της ομάδας των “icefall doctors” που κύριο μέλημά τους έχουν την συντήρηση των διαδρομών προς την κορφή, τοποθετώντας σκάλες και φιξάροντας σχοινιά, έπεσε σε μια ρωγμή στον παγετώνα Khumbu χάνοντας την ζωή του.

Πώς να ξεχάσει κανείς το συμβάν που έλαβε χώρα στα τέλη Απρίλη και  σημάδεψε την φετινή σεζόν (και όχι μόνο) αναβάσεων; Δύο επαγγελματίες ορειβάτες, ο Ελβετός Ueli Steck και ο Ιταλός Simone Moro, συνοδευόμενοι από τον Βρετανό φωτογράφο και ορειβάτη John Griffith, αντάλλαξαν ύβρεις και απειλές μετά από μία διένεξη στην πλαγιά του Λότσε.

Το γεγονός αυτό έχει ταρακούνησε συθέμελα όλη την διεθνή ορειβατική κοινότητα η οποία θεωρούσε ως δεδομένη την συνεργασία και βοήθεια των Νεπαλέζων σέρπα, κάτι που απέδειξε και η πρώτη συνεργασία των Hillary και Norgay 60 χρόνια πριν.

Πολλοί απέδωσαν το γεγονός στην ραγδαία αύξηση του ανταγωνισμού και της εμπορευματοποίησης του βουνού, ενώ άλλοι θεώρησαν ότι ήταν  μια αντίδραση των φτωχών σέρπα που τόσα χρόνια «κάνουν την δουλειά» για να ανέβουν στο βουνό οι πλούσιοι δυτικοί πελάτες.

Δυστυχώς το παράδειγμα του Hillary ο οποίος αφιέρωσε την ζωή του στην βοήθεια των ανθρώπων της τοπικής κοινωνίας των Σέρπα δεν ακολουθήθηκε όπως έπρεπε. Ο ίδιος ποτέ δεν τους έβλεπε υποτιμητικά, ποτέ δεν τους λυπήθηκε. Πάντα τους θαύμαζε καθώς ζούσαν μια σκληρή ζωή, επιδεικνύοντας μια παροιμιώδη δύναμη και επιθυμία για επιβίωση. Πατώντας πάνω στην φήμη που κέρδισε επάξια, βοήθησε να χτιστούν σχολεία, νοσοκομεία και να δημιουργηθούν  περιβαλλοντικά προγράμματα για την προστασία της φύσης της περιοχής.

Ο Peter Hillary αναφέρει για τον πατέρα του «ένιωθε ότι αυτό που κατάφερε ήταν πράγματι σπουδαίο, αυτό που τον ενδιέφερε όμως ήταν το τι μπορεί να προσφέρει τώρα αλλά και στο μέλλον.»

Παρ’ όλες τις προσπάθειες που έχουν γίνει για την αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας και εκπαίδευσης, η περιοχή παραμένει φτωχή. Ο Peter διαφωνεί με αυτούς που υποστηρίζουν ότι η πρόσβαση στο Έβερεστ πρέπει να περιοριστεί. «Είναι η σημαντικότερη πηγή εσόδων για την περιοχή, δεν μπορούμε να τους την στερήσουμε», υποστηρίζει. Παρόλα αυτά δεν διαφωνεί ότι προβλήματα υπάρχουν…

Το σημαντικότερο όλων, ο ολοένα αυξανόμενος αριθμός των άπειρων –αλλά πλούσιων- ορειβατών, που επιχειρούν την ανάβαση με φιξαρισμένα σχοινιά, σκάλες και ιατρικά σκευάσματα που μειώνουν τα συμπτώματα της νόσου του υψομέτρου. Όμως ας μην ξεγελιόμαστε. Το να φτάσεις στην κορφή είναι ακόμα επίτευγμα. Δεν έχει  πάψει το βουνό να παίρνει ανθρώπινες ζωές, ακόμα και τώρα που μπορεί να συνωστιστείς έως και δύο ώρες στο Hillary Step για να ανέβεις πιο πάνω. Ίσως και για αυτό…

«Υπάρχουν ακόμη δυνατότητες σοβαρής ορειβασίας στο Έβερεστ», συνεχίζει ο Peter. «Εκτός από την ΝΑ και την Βόρεια κόψη υπάρχουν και οι άλλες διαδρομές προς το βουνό στις οποίες δεν κυκλοφορεί κανείς! Για τους σκληροπυρηνικούς που θέλουν να δοκιμάσουν κάτι νέο και εντυπωσιακό υπάρχουν ακόμη ευκαιρίες».

Υπό αυτό το πρίσμα, λίγα έχουν αλλάξει από το 1953. Υπάρχουν ακόμη όνειρα να κυνηγήσει κάποιος και ευκαιρίες για να αναδειχθούν οι ανθρώπινες δυνατότητες, ακόμη και στο Έβερεστ. Είναι κάτι που χρωστάμε στον Tenzing Norgay και στον Edmund Hillary οι οποίοι μας έδειξαν ότι η συνεργασία, η πίστη και  το όραμα είναι τα μεγαλύτερα όπλα του ανθρώπινου γένους για την κατάκτηση ανέφικτου…

 

Δείτε ένα gallery με επιλεγμένες φωτογραφίες του Alfred Gregory από το βιβλίο του Photographs from Everest to Africaμε φωτογραφίες από την ιστορική αποστολή των Βρετανών, © Lantern 2007

Το ιστορικό ντοκιμαντέρ του Thomas Stobart, The Conquest of Everest

Πηγές

• Australian Geographic
• Royal Geographic Society
• National Geographic