Οι καταναλωτές βομβαρδίζονται με ειδήσεις από τις πιο πρόσφατες έρευνες που ψάχνουν να βρουν τα οφέλη σε οτιδήποτε, από τη βιταμίνη Α μέχρι τον ψευδάργυρο, κάνοντας έτσι τον κόσμο να μπερδεύεται ακόμα περισσότερο.

Οι βιταμίνες είναι μεγάλη επιχείρηση. Σύμφωνα με την αμερικανική Επιτροπή Πληροφόρησης Διατροφικών Συμπληρωμάτων, τρεις στους πέντε Αμερικανούς παίρνουν διατροφικά συμπληρώματα συστηματικά. Και οι βιταμίνες –αυτές με τις καλύτερες πωλήσεις τουλάχιστον- μετρούν πωλήσεις 6 δις δολαρίων σε ετήσια βάση.

Ένα ποσοστό 59% από αυτούς τους καταναλωτές, παίρνουν πολυβιταμίνες. Όμως τα προϊόντα αυτά μπορεί και να μην προσφέρουν αυτό που υπόσχονται, σύμφωνα με πρόσφατο τεστ πολυβιταμινών από την ConsumerLabs.com, που παρέχει ανεξάρτητα αποτελέσματα από τεστ για να βοηθήσει να αξιολογηθούν προϊόντα διατροφής και υγείας. Αφού η εξέταση ενός προϊόντος ολοκληρωθεί, η εταιρεία περνά τα αποτελέσματά της στο web site της, που είναι προσβάσιμο σε συνδρομητές.

«Βρήκαμε ότι το 40% περίπου των πολυβιταμινών δεν έβγαζαν …ούτε μυρωδιά», είπε χαρακτηριστικά ο Dr. Tod Cooperman, Πρόεδρος της ConsumerLabs.com. Η εταιρεία έλεγξε 27 πολυβιταμίνες. Μόνο οι 14 πέρασαν τα κριτήρια ποιότητας που τέθηκαν. Υπήρχαν προβλήματα με τα συμπληρώματα εκείνα που περιείχαν μικρότερες ποσότητες συστατικών από εκείνες που ισχυρίζονταν, αδυναμία να διασπαστούν (πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να μην απορροφηθούν από τον οργανισμό) και κάποια περιείχαν συστατικά σε ποσότητα μεγαλύτερη από την ανώτατη επιτρεπτή.

Δεν υπάρχει Υπηρεσία υπεύθυνη για το συστηματικό έλεγχο συμπληρωμάτων διατροφής, σχετικά με τα συστατικά και την ποιότητά τους, σύμφωνα με την ConsumerLabs.com. Έτσι η ευθύνη για την επιλογή της καλύτερης βιταμίνης, πέφτει στον καταναλωτή. Υπάρχουν όμως μερικοί παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. «Το πρώτο βήμα είναι να προσδιορίσετε αν πραγματικά τα χρειάζεστε αυτά τα προϊόντα», είπε ο Δρ Cooperman.

Οι ανάγκες ποικίλουν

Οι ανάγκες ενός ατόμου σε βιταμίνες και μέταλλα ποικίλουν σύμφωνα με την ηλικία, το φύλο και συνθήκες όπως η εγκυμοσύνη ή η εμμηνόπαυση. Γενικά, οι βιταμίνες και τα μέταλλα συστήνονται σε άτομα με ηλικία 65 χρονών ή μεγαλύτερα, για τις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση (επειδή είναι πολύ δύσκολο να προσλάβει ο οργανισμός τις προτεινόμενες ποσότητες ασβεστίου και βιταμίνης D) και για εκείνες που βρίσκονται σε κατάσταση εγκυμοσύνης ή που προσπαθούν για μια εγκυμοσύνη.

Θα πρέπει να υπολογίζετε σε συμπληρώματα διατροφής, αν απαιτείται στην περίπτωσή σας ειδικό διαιτολόγιο (αθλητές) ή προσβληθήκατε από ασθένεια που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός σας απορροφά τα θρεπτικά συστατικά, όπως είναι οι παθήσεις του συκωτιού ή του εντέρου ή έχετε υποστεί κάποια εγχείρηση στο πεπτικό σύστημα. Οι βιταμίνες συστήνονται επίσης στους καπνιστές και σε εκείνους που πίνουν πολύ αλκοόλ ή δεν διατρέφονται κανονικά.

Η κακή διατροφή είναι μάλλον και ο λόγος που οι περισσότεροι Αμερικανοί φτάνουν στις πολυβιταμίνες. Μετά από όλα αυτά, τους τονίζεται συνεχώς ότι δεν παίρνουν τα προτεινόμενα πέντε σερβιρίσματα φρούτων και λαχανικών τη μέρα –εκείνες δηλαδή τις τροφές που είναι οι πιο πλούσιες στα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.

«Η πρόσληψη από την πραγματική τροφή είναι πάντα καλύτερη» λέει η Δρ Melody Kyzer, διατροφολόγος και καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Wilmington της Βόρειας Καρολίνας. «Και υπάρχουν υγιεινά συστατικά στην πραγματική τροφή που απλά δεν μπορούν να αντιγραφούν μέσα σε μια βιταμίνη».

Η Dr Kyzer, αναφέρει, «η λήψη πολυβιταμινών σαν διατροφική ασφάλεια, είναι ένας τρόπος να επανορθώσεις αν δεν τρέφεσαι όπως πρέπει. Όμως, δεν μπορείς να βασίζεσαι μόνο στα συμπληρώματα, αν θέλεις να καλύψεις τις καθημερινές ανάγκες σε θρεπτικές ουσίες».

Οδηγίες χρήσης

Οι κατασκευαστές θέλουν, να μπορεί να διαλέξει ο καθένας την ιδανική, για την περίπτωσή του βιταμίνη. Έτσι οι ετικέτες είναι σχεδιασμένες με τέτοιον τρόπο ώστε να πείσουν τον καταναλωτή, ότι το μπουκαλάκι που κρατάει στα χέρια του, είναι η καλύτερη επιλογή. Στις ετικέτες αναγράφονται οι Συνιστώμενες Ημερήσιες Ποσότητες, βιταμινών και μετάλλων, για έναν υγιή ενήλικα, σε ποσοστά επί τοις εκατό. Για παράδειγμα, ένα δισκίο καλύπτει το 60% της Συνιστώμενης Ημερήσιας Ποσότητας, πράγμα που σημαίνει ότι το υπόλοιπο 40% πρέπει να ληφθεί μέσω της διατροφής.
Το 2001, το Ινστιτούτο Υγείας εξέδωσε νέες οδηγίες που αφορούν τις Συνιστώμενες Ημερήσιες Ποσότητες σε βιταμίνες και μέταλλα, και για πρώτη φορά συμπλήρωσε λίστα με ανώτερα όρια για κάποιες θρεπτικές ουσίες.

Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων, που θέτει τους κανόνες για την αναγραφή των πληροφοριών στις ετικέτες, δεν έχει ανακοινώσει πότε και αν οι Βιομηχανία Βιταμινών θα ακολουθήσει τους νέους κανόνες. Δεν έχει επιβληθεί από την ΥΤΦ, να αναφέρονται στις ετικέτες οι ασφαλείς ανώτερες δόσεις. Σήμερα οι ετικέτες τροφίμων αναγράφουν τις ΣΗΠ που είχαν τεθεί το 1968.

Η βιομηχανία από την άλλη, δεν είναι πρόθυμη να ακολουθήσει τα νέα δεδομένα, είτε γιατί δεν μπορούν τα τρόφιμα να περιέχουν το "100%" όσων αναγράφουν οι ετικέτες, είτε γιατί περιέχουν "πολύ περισσότερα" από αυτά που αναφέρουν.

Η ΥΤΦ κατέληξε στις ΣΗΠ έχοντας βασιστεί σε ένα μοντέλο διαιτολογίου 2000 θερμίδων την ημέρα. Πολλές γυναίκες και ηλικιωμένοι, για να καλύψουν τις ανάγκες τους, χρειάζονται μόνο 1600 θερμίδες. Οι πιο πολλοί άνδρες και οι δραστήριες γυναίκες, χρειάζονται περισσότερες από 2000 θερμίδες.

Οι ανάγκες του κάθε ατόμου σε θρεπτικές ουσίες διαφέρουν, σύμφωνα με την κλινική Mayo.

Υπερδοσολογία

«Υπάρχουν περιπτώσεις υπερκατανάλωσης βιταμινών. Όμως σε κάποιες περιπτώσεις δεν είναι αβλαβείς. Πολύς κόσμος δεν γνωρίζει, ότι έχουν παρενέργειες» λέει ο Dr Cooperman.

Το Ανώτερο Επιτρεπτό Όριο, πρέπει να μας απασχολεί. Για παράδειγμα, μεγάλη ποσότητα Νιασίνης, του συμπλέγματος της βιταμίνης Β, μπορεί να προκαλέσει κοκκίνισμα του δέρματος και κνησμό ή εξάψεις, σύμφωνα με την ConsumerLabs.

Αυτά τα συμπτώματα δεν είναι τόσο επικίνδυνα, όμως κάποιες από τις πολυβιταμίνες που έλεγξε η ConsumerLabs, υπερβαίνουν τα Ανώτερα Επιτρεπτά Όρια.

Οι καταναλωτές πρέπει να υπολογίζουν, όχι μόνο τις βιταμίνες που παίρνουν με τα συμπληρώματα, αλλά και με την διατροφή.

«Κάποιοι, παίρνουν μεγάλες δόσεις κύριων βιταμινών, υπερβαίνοντας εσκεμμένα το ΑΕΟ», λέει ο Dr Antonio. Υπάρχουν κάποιες έρευνες που αποδεικνύουν ότι μεγάλες ποσότητες βιταμίνης C, βοηθούν το σώμα να αναλάβει δυνάμεις ύστερα από έντονη άσκηση.

Η υπερδοσολογία, σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα. Το άτομο όμως μπορεί να μην το συνειδητοποιεί. Για παράδειγμα, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων συνιστά την κατανάλωση ως 3,000 mcg βιταμίνης Α την ημέρα, την συνηθισμένη ποσότητα που περιέχουν οι πολυβιταμίνες. Υπερβολική δόση, μπορεί να προκαλέσει πρόβλημα στο συκώτι και επιπλοκές στην εγκυμοσύνη. Η Συνιστώμενη Ημερήσια Ποσότητα βιταμίνης Α είναι 900 mcg για τους άνδρες και 700 mcg για τις γυναίκες.

Συμβουλές για τους καταναλωτές

Ο καταναλωτής για να προστατευτεί, πρέπει να υπολογίζει τις ατομικές του ανάγκες και να συμβουλεύεται τον γιατρό του, αν αυτό είναι απαραίτητο.

Υπάρχουν πάνω από 40 απαραίτητες βιταμίνες και μέταλλα. Πρέπει να ελέγχει αν οι πολυβιταμίνες περιέχουν μια μεγάλη ποικιλία συστατικών.

Συστατικά όπως μαγνήσιο, φώσφορο, νάτριο, κάλιο είναι δύσκολο να ληφθούν μέσω της διατροφής.

Το ενημερωτικό δελτίο της Nutrition Action, συνιστά την λήψη ασβεστίου και σελήνιου ξεχωριστά. Κάποιες βιταμίνες είναι αποτελεσματικές όταν λαμβάνονται μαζί, όπως η βιταμίνη D, η οποία είναι απαραίτητη για την απορρόφηση του ασβεστίου. Άλλες έρχονται σε αντίθεση με κάποιες φαρμακευτικές αγωγές. Η βιταμίνη Κ, για παράδειγμα, με κάποια φάρμακα για την πήξη του αίματος.

Οι ετικέτες δεν λένε πάντα ότι χρειάζεται να γνωρίζει ο καταναλώτης:

Η αναγραφή των Ανώτερων Επιτρεπτών Ορίων, για ασφαλή λήψη, είναι προαιρετική. Παράδειγμα: ΑΕΟ βιταμίνης Α:900 mcg άνδρες, 700 mcg γυναίκες. Πάνω από 3,000 mcg μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα στο συκώτι, επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.

Οι ΣΗΠ στις ετικέτες αναφέρονται σε υγιείς ενήλικες χωρίς να λαμβάνονται υπ’ όψη παράγοντες όπως: ηλικία, φύλο, διατροφή, τρόπος ζωής, ασθένειες.

Δεν υπάρχουν ΣΗΠ παγκόσμια αποδεκτές, έτσι συχνά τα συμπληρώματα περιέχουν διαφορετικές ποσότητες βιταμινών. Παράδειγμα: συμπλήρωμα βιταμίνης Α 900mcg, μπορεί για κάποιον να καλύπτει το 100% της ΣΗΠ και για άλλον το 50%.

Οι βιταμίνες και τα μέταλλα μετριούνται με mcg = micrograms, mg = milligrams και ΔΜ = διεθνείς μονάδες (IU = international units)

Οι Συνιστώμενες Ημερήσιες ποσότητες για υγιείς ενήλικες άνδρες και γυναίκες (με τα Ανώτερα Επιτρεπτά Όρια) σύμφωνα με το Ινστιτούτο Υγείας των ΗΠΑ είναι:

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ

Α (β-καροτίνη) – 900mcg άνδρες, 700mcg γυναίκες (Ανώτατο Επιτρεπτό Όριο 3000mcg)

Β1 (Θιαμίνη) – 1,2mg άνδρες, 1,1mg γυναίκες

Β2 (Ριβοφλαβίνη) – 1,3 άνδρες , 1,1 γυναίκες

Β6 1,3 (ΑΕΟ 100mg)

Β9 (Φολικό οξύ) – 400mcg (ΑΕΟ 1000mcg)

B12 2.4

Βιοτίνη – 30

C – 90mg άνδρες , 75mg γυναίκες , 35mcg περισσότερο οι καπνιστές (ΑΕΟ 2000)

D – 5mcg (ΑΕΟ 50mcg)

E – 15mg (ΑΕΟ 1000)

Κ – 120mcg άνδρες , 90mcg γυναίκες

Νιασίνη – 16mg άνδρες , 14mcg γυναίκες (AEO 35mg)

Παντοθενικό οξύ – 5mg

Χολίνη – 500mg άνδρες , 425mg γυναίκες (AEO 3500mg)


ΜΕΤΑΛΛΑ

Ασβέστιο – 1000mg (AEO 2500mg)

Φώσφορο – 700mg (ΑΕΟ 4000mg)

Μαγνήσιο – 400mg άνδρες , 320mg γυναίκες (ΑΕΟ 350mg από συμπληρώματα)

Χρώμιο – 35mcg άνδρες , 25mcg γυναίκες

Χαλκός – 900mcg (AEO 10.000mcg)

Φθόριο – 4mg άνδρες , 3mg γυναίκες (AEO 10mg)

Ιώδιο – 150mcg (AEO 1100mcg)

Σίδηρος – 8mg , 18mg (AEO 45mg)

Μαγγάνιο – 2,3mg άνδρες, 1.8 γυναίκες (AEO 11mg)


*Πηγές : Οι ΣΗΠ και τα ΑΕΟ βασίστηκαν στις τελευταίες αναφορές, που συνέταξε για το 2001 το Ινστιτούτο Υγείας, ένας ιδιωτικός επιστημονικός οργανισμός που θέτει τις ΣΗΠ βιταμινών και μετάλλων των ΗΠΑ.