Η ασθένεια του υψομέτρου (Acute Mountain Sickness "AMS") είναι μια σειρά από συμπτώματα που προκαλούνται από την χαμηλότερη ατμοσφαιρική πίεση και τη μειωμένη ποσότητα οξυγόνου στα μεγάλα υψόμετρα (πάνω από 2000 μέτρα). Τα συμπτώματά της είναι πονοκέφαλος, εξάντληση και ναυτία, ή σε σοβαρές περιπτώσεις έντονη εξάντληση, εξασθενημένος έλεγχος των κινήσεων και συσσώρευση υγρού στον εγκέφαλο και στους πνεύμονες. Γενικά, όσο μεγαλύτερο είναι το υψόμετρο και πιο γρήγορη η ανάβαση, τόσο μεγαλύτερη είναι και η πιθανότητα έντονων συμπτωμάτων. Πολλοί θάνατοι στο Έβερεστ και σε άλλα ψηλά βουνά, μπορούν να χαρακτηριστούν από τα συμπτώματα της AMS. Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις η AMS είναι μια ήπια κατάσταση που ταλαιπωρεί του ανθρώπους που ζουν στο επίπεδο της θάλασσας, όταν πηγαίνουν για σκι ή για πεζοπορία στα βουνά...
Η καλύτερη θεραπεία για την AMS είναι η πρόληψη. Όσοι άνθρωποι σχεδιάζουν μια ανάβαση σε ψηλά βουνά (πάνω από 6000 μέτρα), πρέπει να διαθέτουν αρκετό χρόνο στο σημείο εκκίνησης της τελικής ανάβασης, για εγκλιματισμό. Να θυμάστε ότι η πλήρης προσαρμογή στον μειωμένο σε οξυγόνο αέρα, μπορεί να πάρει αρκετές εβδομάδες. Γενικά οι αναβάσεις πρέπει να γίνονται σταδιακά: προτείνονται 2 μέρες για ανάβαση των πρώτων 2500 μέτρων, συν 1 μέρα για κάθε 300 - 600 μέτρα από εκεί και πάνω.
Ωστόσο, τέτοιες συστάσεις για την πρόληψη της AMS, δεν είναι πρακτικές για ανθρώπους που "πετούν" με προορισμό χιονοδρομικά κέντρα και πρέπει να προσαρμοστούν κατευθείαν στο μειωμένο οξυγόνο. Για να αποτρέψετε ή για να θεραπεύσετε τα ελαφρά αυτά συμπτώματα, θα πρέπει να πίνετε πολύ νερό και να αποφεύγετε το αλκοόλ, την καφεϊνη και τις αλατισμένες τροφές. Εάν εμφανιστούν ακραία συμπτώματα, η καλύτερη αντιμετώπιση είναι να κατεβείτε χαμηλότερα, όσο γίνεται πιο γρήγορα.
Ενώ δεν υπάρχουν τόσο καλά τεκμηριωμένες φυσικές θεραπείες για την ασθένεια του υψομέτρου, υπάρχουν ωστόσο κάποια ελπιδοφόρα συμπεράσματα.
Μια παράλληλη έρευνα σε 18 πεζοπόρους που θα πήγαιναν μέχρι τη βάση του Έβερεστ στα 5.300 μέτρα, συνέκρινε ένα αντιοξειδωτικό συμπλήρωμα βιταμίνης (παρέχοντας ημερήσια, 1000mg βιταμίνης C, 400IU βιταμίνης Ε, και 600mg λιποϊκό οξύ) με ένα ψευδοφάρμακο (πλασέμπο). H θεραπεία άρχισε 3 εβδομάδες πριν από την ανάβαση και συνεχίστηκε τις 10 ημέρες που διήρκεσε η πορεία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι αυτοί που έπαιρναν τα αντιοξειδωτικά συμπληρώματα, αποκόμισαν μια σειρά από οφέλη σε σύγκριση με εκείνους που έπαιρναν τα ψευδοφάρμακα, περιλαμβάνοντας τη μειωμένη ακρότητα των συμπτωμάτων του υψομέτρου, τα αυξημένα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα και τη μεγαλύτερη ικανότητα να προσλαμβάνουν τις απαραίτητες θερμίδες. Αν και δείγμα ήταν πολύ μικρό, φάνηκε επίσης ότι το μαγνήσιο, μόνο του ή και σε συνδυασμό με κάποιες άλλες ουσίες, βοηθά στην πρόληψη της ασθένειας του υψομέτρου.
Παλιότερα είχε διαπιστωθεί ότι τα γεύματα που είναι πλούσια σε υδατάνθρακες μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της ασθένειας του υψομέτρου. Κι αυτό γιατί η αφομοίωση των υδατανθράκων προκαλεί αυξημένη παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα, που με τη σειρά του διεγείρει το ρυθμό της αναπνοής κάνοντάς τον έντονο (λαχάνιασμα). Ωστόσο οι μελέτες αυτές έδειξαν ότι τα αποτελέσματα αλληλοσυγκρούονται σε ένα βαθμό.