Όλα αυτά είναι εντυπωσιακά και μοναδικά στην ιστορία του αθλητισμού. Ένα όμως πράγμα που είναι επίσης εντυπωσιακό και κόντρα στο ρεύμα, είναι ότι κάποιος είχε προβλέψει με τρομακτική ακρίβεια το γεγονός… οκτώ χρόνια νωρίτερα!

Το 2018, ο ερευνητής Caio Victor Sousa και η ομάδα του δημιούργησαν ένα μαθηματικό μοντέλο βασισμένο σε δεδομένα μαραθωνίων από το 1920 και μετά. Η πρόβλεψή τους όταν έτρεξαν το μοντέλο ήταν ότι το σπάσιμο του δίωρου θα ερχόταν το 2026 και πιθανότατα από έναν Ανατολικοαφρικανό δρομέα περίπου 27 ετών.

Ο Sawe είναι Κενυάτης. Είναι 31 ετών, λίγο μεγαλύτερος. Αλλά παρά τα 4 χρόνια διαφορά, η επιστήμη απέδειξε ότι πολλές φορές μπορεί να “δει” το μέλλον του αθλητισμού πολύ πριν αυτό συμβεί.

Ο Sousa με την έρευνα του δεν είχε στόχο να παίξει το ρόλο της “Πυθίας”. Προσπάθησε να κατανοήσει πώς εξελίσσεται η ανθρώπινη απόδοση μέσα στον χρόνο και ποιοι παράγοντες οδηγούν σε τέτοια τεράστια άλματα (το σπάσιμο του 4λεπτου στο μίλι το από τον Roger Bannister το 1954 είναι επίσης μια τέτοια στιγμή).

Σύμφωνα με τη μελέτη του, τρία βασικά στοιχεία της φυσιολογίας του ανθρώπου καθορίζουν την απόδοση ενός elite μαραθωνοδρόμου:

• το VO2max, δηλαδή η μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου,

• η δρομική οικονομία,

• και το αναερόβιο κατώφλι.

Για τους κορυφαίους αθλητές, αυτά τα τρία λειτουργούν σχεδόν σαν ένα ενιαίο σύστημα. Όμως για τους περισσότερους δρομείς, ο Sousa θεωρεί ότι το πιο “πρακτικό” πεδίο βελτίωσης είναι η δρομική οικονομία, δηλαδή πόσο αποδοτικά χρησιμοποιεί το σώμα το διαθέσιμο οξυγόνο σε έναν συγκεκριμένο ρυθμό.

Ένας δρομέας με καλύτερη δρομική οικονομία μπορεί να κινείται πιο γρήγορα με μικρότερο ενεργειακό κόστος, να καθυστερεί τη συσσώρευση γαλακτικού οξέος και να αντέχει περισσότερο κοντά στο όριο του. Είναι ίσως το στοιχείο που εξηγεί γιατί δύο αθλητές με παρόμοιο VO2max μπορεί να έχουν τεράστια διαφορά στην τελική επίδοση.

Προφανώς, στις μέρες μας δεν γίνεται να αγνοήσει κανείς τον ρόλο της τεχνολογίας. Τα “super-shoes” παπούτσια, με carbon plates, ειδικούς αφρούς και γεωμετρία έχουν αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τις επιδόσεις στον μαραθώνιο, με μελέτες να δείχνουν βελτίωση που μπορεί να φτάσει ακόμη και το 3%.

Ο Sawe αγωνίστηκε με αγωνιστικό μοντέλο της Adidas, όμως ο Sousa ξεκαθαρίζει κάτι πολύ σημαντικό. Η τεχνολογία δεν είναι η ιστορία και την ιστορία την γράφει ο αθλητής, γιατί ακόμη και με τον καλύτερο εξοπλισμό στον κόσμο, χρειάζεται ένα σώμα και ένα μυαλό και φυσικά μια τροφοδοσία (άλλο τεράστιο κεφάλαιο) ικανά να αντέξουν σχεδόν δύο ώρες στο απόλυτο όριο.

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη παράγοντας που συχνά υποτιμάμε και αυτό είναι ο ανταγωνισμός. Ο Eliud Kipchoge “παραπονιόταν” ότι δεν είχε λαγούς που να αντέξουν να τον ακολουθήσουν μέχρι το τέλος και μάλιστα τα παγκόσμια ρεκόρ του τα έκανε τρέχοντας μόνος τα τελευταία – αρκετά - χιλιόμετρα.

Αντίθετα, στο Λονδίνο έγινε τρομερή μάχη. Ο Yomif Kejelcha τερμάτισε σε 1:59:41, μόλις λίγα δευτερόλεπτα πίσω από τον Sawe, ενώ ο Jacob Kiplimo ακολούθησε με 2:00:28. Τρεις άνθρωποι έτρεξαν ταχύτερα από κάθε προηγούμενο άνθρωπο στην ιστορία, στον ίδιο αγώνα, το ίδιο πρωινό. Παίζει και αυτό ρόλο στο απίθανο αποτέλεσμα που απολαύσαμε. Και επίσης λέει πολλά για τη φύση των μεγάλων επιδόσεων. Οι κορυφαίες στιγμές στον αθλητισμό συχνά δεν γεννιούνται μόνο από την προετοιμασία, αλλά και από την παρουσία κάποιου άλλου που σε σπρώχνει πέρα από αυτό που πίστευες ότι μπορείς να κάνεις. Ο μαραθώνιος άλλωστε, σε αυτό το επίπεδο, δεν είναι ποτέ μόνο μια μάχη με το χρονόμετρο. Είναι και μια μάχη απέναντι στους άλλους, απέναντι στις συνθήκες, απέναντι στον ίδιο σου τον εαυτό.

Ο Sousa πιστεύει πάντως ότι επιδόσεις σαν αυτή δεν θα εμφανίζονται συχνά. Για να συμβεί κάτι τέτοιο, πρέπει να ευθυγραμμιστούν τα πάντα, σωστοί αθλητές, ιδανική φυσική κατάσταση την μέρα του αγώνα, τέλειες καιρικές συνθήκες και διαδρομή που να είναι γρήγορη (αν και το Λονδίνο δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία, αντίθετα με το Βερολίνο που η άσφαλτος είναι απίστευτη για επιδόσεις λόγω τριβής), σωστή τακτική και φυσικά ο συναγωνισμός μέσα στην κούρσα.

Δεν θεωρεί πιθανό να δούμε σύντομα χρόνους κοντά στο 1:55 ή 1:56. Όμως αποφεύγει να χρησιμοποιήσει τη λέξη «”αδύνατο”. Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη αλλαγή που έφερε η επίδοση του Sawe. Mετακίνησε ξανά τα όρια αυτού που θεωρούμε εφικτό.

Θα δούμε όμως τι θα γίνει στο Βερολίνο. Όλοι αυτό περιμένουν τώρα .. ίσως το σπάσιμο του δίωρου να αποδειχτεί ψυχολογικό εμπόδιο και να αρχίσουμε να βλέπουμε επιδόσεις κάτω από αυτό, όπως έγινε με το 4λεπτο στο μίλι μετά το σπάσιμο του από τον Bannister.

Δημήτρης Τρουπής

Πηγή πληροφοριών: Runner’s World Magazine