Στην πραγματικότητα, ήδη το 2023, οι δαπάνες μόνο για παπούτσια trail running εκτιμήθηκαν σε οκτώ δισεκατομμύρια δολάρια. Αν τα παπούτσια που φοράει κάποιος αντιπροσωπεύουν μόνο ένα ποσοστό επί τοις εκατό από όσα ξοδεύει κάθε χρόνο για αγώνες ορεινού τρεξίματος, τότε αν το πολλαπλασιάσουμε θα έχουμε μια ιδέα για την κλίμακα που συζητάμε, το ίδιο αν το συγκρίνουμε με την μέση αναφορά στην έκθεση της ITRA για το 2022. Πολύ χρήμα, και κάθε χρόνο όλο και περισσότερο. Αλλά επίσης περισσότερο πάθος και ενθουσιασμός από ποτέ.

Οπότε, καθίστε με έναν καφέ, ή μια μπύρα ή και περισσότερες, και διαβάστε ήρεμα το άρθρο. Μου πήρε αρκετές εβδομάδες να συλλέξω και να επεξεργαστώ όλα τα δεδομένα, και μπορεί να είναι λίγο πυκνό, αλλά είναι μια πραγματικότητα που υπάρχει. Αυτά είναι τα στοιχήματα μου για την επόμενη δεκαετία. Σημαντικό: φυλάξτε αυτό το άρθρο ώστε το 2035 να μπορείτε να γελάσετε με το πόσο λάθος ήμουν… ή ίσως όχι. Ο χρόνος θα δείξει…

Πρώτη πρόβλεψη:Το trail running θα συνεχίσει να αναπτύσσεται

Τα δεδομένα είναι αμείλικτα. Σύμφωνα με την έκθεση “State of Trail Running 2024”, ο αριθμός των μοναδικών δρομέων σε αγώνες trail running αυξήθηκε από 1,2 εκατομμύρια το 2010 σε περισσότερα από 8,5 εκατομμύρια το 2022, με μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης κοντά στο 12%. Μετά την επιβράδυνση λόγω της πανδημίας, οι χρονιές 2023 και 2024 σημείωσαν ιστορικά ρεκόρ τόσο σε αριθμό αγώνων όσο και σε τερματισμούς. Η World Athletics εκτιμά ότι μέχρι το 2024 το trail running και το mountain running αντιπροσώπευαν ήδη το 18% όλων των ομοσπονδιακών off-road αγώνων παγκοσμίως.

Η ανάπτυξη δεν συγκεντρώνεται μόνο στη Δυτική Ευρώπη ή τη Βόρεια Αμερική. Η Ασία και η περιοχή του Ειρηνικού ήταν η περιοχή με το υψηλότερο ποσοστό αύξησης, πάνω από 18% ετησίως, με κύριους παράγοντες την Κίνα, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα. Κοιτάζοντας προς το 2035, με την επέκταση των αστικών μεσαίων τάξεων και τη γοητεία των αθλημάτων που διεξάγονται στη φύση, όλα δείχνουν περισσότερους συμμετέχοντες, περισσότερους αγώνες και περισσότερα σηματοδοτημένα χιλιόμετρα σε μονοπάτια.

Δεύτερη πρόβλεψη: Ένα πιο ανοιχτό και ποικιλόμορφο trail running

Το trail running στην Ισπανία δεν αντιπροσωπεύει τον κόσμο. Εδώ ήταν πάντα ένα άθλημα προσβάσιμο σε όλους, νέους και ηλικιωμένους, παχουλούς και αδύνατους, αρχιτέκτονες και χτίστες. Ωστόσο, όπως διαπίστωσα όταν έτρεξα στο Leadville 100 Miler το 2010, σε άλλα μέρη του κόσμου, όπως οι ΗΠΑ, ήταν σε μεγάλο βαθμό ένα άθλημα για λευκούς, ενήλικες δρομείς της ανώτερης μεσαίας τάξης.

Αυτό δεν περιγράφει πλέον την πραγματικότητα. Σύμφωνα με την ITRA, το 2010 το 82% των συμμετεχόντων ήταν μεταξύ 30 και 49 ετών ενώ μέχρι το 2024 αυτή η ομάδα είχε μειωθεί στο 61%, με αξιοσημείωτη αύξηση τόσο κάτω των 30 όσο και άνω των 55. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το RunRepeat δείχνει ότι το ποσοστό των μη λευκών δρομέων σε υπεραποστάσεις αυξήθηκε από 7% το 2014 σε 18% το 2023.

Στην Κίνα, την Κένυα ή το Μαρόκο, το trail running είναι ήδη επαγγελματικό άθλημα για νέους από αγροτικές περιοχές. Η ποικιλία επαγγελμάτων αυξάνεται επίσης στο παγκόσμιο πλήθος ερασιτεχνών αθλητών: λιγότεροι διευθυντές που θέλουν να ξεφύγουν από το άγχος και περισσότεροι φοιτητές, οδηγοί βουνού, αγρότες ή αστικοί διανομείς, σε ένα μοτίβο παρόμοιο με το παραδοσιακό μείγμα της Ισπανίας.

Το trail running το 2035 θα είναι λιγότερο ομοιογενές, γιατί τα βουνά δεν ανήκουν πλέον σε λίγους. Υπάρχει χώρος για όλους. Στην πραγματικότητα, το γυναικείο trail running, ίσως ο τομέας όπου η Ισπανία υστερεί περισσότερο σε σχέση με άλλες χώρες, θα συνεχίσει να αναπτύσσεται εκρηκτικά σε ερασιτεχνικό επίπεδο, μέχρι εκείνο το σημείο στο οποίο πιο κάτω στο άρθρο θα αφιερώσουμε μια πρόβλεψη όσο αφορά την εξέλιξη της γυναικείας ελίτ.

Τρίτη πρόβλεψη: Η παγκόσμια ελίτ θα είναι πολύχρωμη

Αν κάτι έχει αλλάξει την τελευταία δεκαετία, είναι ο χάρτης του βάθρου. Το 2010 πάνω από το 70% των νικών σε διεθνείς αγώνες της ITRA κατέληγε σε αθλητές από τη Δυτική Ευρώπη. Μέχρι το 2024, αυτό το ποσοστό είχε πέσει κάτω από 45%. Η Ασία πέρασε από το περιθώριο στον πρωταγωνιστικό ρόλο, με ονόματα όπως ο Ruy Ueda και οι ιαπωνικές ομάδες να κυριαρχούν σε αγώνες vertical και μαραθώνιες αποστάσεις.

Η Αφρική δεν είναι πια μόνο ο Kilian που προπονείται στο Iten. Δρομείς από την Ουγκάντα, το Μαρόκο και τη Νότια Αφρική αρχίζουν να κερδίζουν αγώνες ορεινού τρεξίματος. Η Λατινική Αμερική προσθέτει βάθος, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν τον ανταγωνιστικό τους σφυγμό. Το 2035 η ελίτ θα είναι πολύχρωμη, γιατί η πρόσβαση σε εξοπλισμό, γνώση και πρωταθλήματα δεν είναι πλέον περιορισμένη γεωγραφικά.

Πηγή: https://itra.run/Stats/TopAthletes

Τέταρτη πρόβλεψη: Όσο αφορά τους elite αθλητές, οι γυναίκες θα μειώσουν το χάσμα με τους άνδρες

Εδώ οι αριθμοί είναι ιδιαίτερα ξεκάθαροι. Η γυναικεία συμμετοχή στο trail running σύμφωνα με την ITRA αυξήθηκε από 15% το 2005 σε 27% το 2015 και σε 38% το 2024. Στις ultra trail αποστάσεις η αύξηση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Σε επίπεδο επιδόσεων, η μέση χρονική διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών σε αγώνες άνω των 100 χιλιομέτρων μειώθηκε από 14% το 2010 σε 9% το 2023.

Περιπτώσεις όπως της Courtney Dauwalter στο Transgrancanaria και το UTMB, ή της Tove Alexandersson που διεκδίκησε θέση στην πρώτη πεντάδα στον Canfranc Marathon το 2025, δεν είναι εξαιρέσεις αλλά πρώιμες ενδείξεις μιας τάσης. Η Tove συγκέντρωσε 877 βαθμούς στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα στο Canfranc, το απόλυτο γυναικείο ρεκόρ στην κατάταξη της ITRA, όμως προσωπικά εντυπωσιάστηκα ακόμη περισσότερο από το ασημένιο της μετάλλιο στο Canfranc, όταν απείλησε το απόλυτο ρεκόρ διαδρομής του Thibaut Baronian, παρά την πτώση που υπέστη και η οποία της κόστισε οκτώ ράμματα στο κεφάλι.

Το 2035 θα δούμε γυναίκες να κερδίζουν στη γενική κατάταξη αγώνων και, ελπίζω, απόλυτη ισότητα στα χρηματικά έπαθλα και στην κάλυψη από τα media, καθώς τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες θα δημιουργούν το ίδιο κοινό. Αν αυτό δεν επιτευχθεί, θα ανοίξει μια άλλη συζήτηση, εξίσου –αν όχι περισσότερο– ενδιαφέρουσα, για το πώς κατανέμονται τα χρήματα που παράγει ο επαγγελματικός αθλητισμός ανάμεσα στους εμπλεκόμενους φορείς.

Πέμπτη πρόβλεψη: Τα Παγκόσμια Πρωταθλήματα θα αποτελούν το κορυφαίο γεγονός

Η δημιουργία ενoποιημένων Παγκοσμίων Πρωταθλημάτων Ορεινού Τρεξίματος υπό την αιγίδα της World Athletics έχει μετατοπίσει τον άξονα του αθλήματος. Οι διοργανώσεις Thailand 2022, Innsbruck-Stubai 2023 και Canfranc-Pyrenees 2025 κατέγραψαν ρεκόρ, τόσο στον αριθμό των χωρών που συμμετείχαν όσο και σε κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης.

Το Canfranc, με περισσότερους από 1.200 αθλητές από 80 χώρες, ήταν η διοργάνωση με τη μεγαλύτερη εθνική εκπροσώπηση στην ιστορία. Η Νότια Αφρική, επόμενη διοργανώτρια, επιβεβαιώνει τον παγκόσμιο χαρακτήρα του θεσμού. Σε αντίθεση με οποιοδήποτε ιδιωτικό πρωτάθλημα, όσο καλό κι αν είναι, τα Παγκόσμια Πρωταθλήματα προσφέρουν τη μέγιστη επίσημη αθλητική αναγνώριση , την ανάπτυξη σε επίπεδο ομοσπονδιών και, ακόμη και σε “δυνάμεις” όπως η Uganda, αποτελούν τη μοναδική δίοδο των δρομέων προς δημόσια χρηματοδότηση.

Ένα ακόμη βασικό πλεονέκτημα είναι ότι μόνο τα Παγκόσμια Πρωταθλήματα φέρνουν μαζί τους κορυφαίους αθλητές σε όλες τις βασικές μορφές του αθλήματος, οι οποίοι αγωνίζονται όχι μόνο ατομικά αλλά και ως μέλη εθνικών ομάδων. Αυτό διευκολύνει πολύ το κοινό να ταυτιστεί με έναν αθλητή πέρα από το εμπορικό brand που τον υποστηρίζει κάθε χρονιά.

Συνδυάζοντας όλους αυτούς τους παράγοντες, πιστεύω ότι μέχρι το 2035 τα Παγκόσμια Πρωταθλήματα θα αποτελούν τον βασικό αγωνιστικό στόχο των elite αθλητών κάθε σεζόν και τη σημαντικότερη βιτρίνα για τις αναδυόμενες χώρες.

Έκτη πρόβλεψη: Το trail running θα γίνει Ολυμπιακό άθλημα

Για μένα, το ερώτημα δεν είναι αν, αλλά πώς. Το trail running ήδη ικανοποιεί αρκετά κριτήρια των Ολυμπιακών Αγώνων: αυξανόμενη παγκόσμια απήχηση, ισότητα των φύλων, χαμηλό αποτύπωμα σε επίπεδο υποδομών και έντονη οπτικοακουστική απήχηση. Η World Athletics αναγνώρισε επίσημα το trail running ως αυτόνομο άθλημα ήδη από το 2015.

Η συζήτηση αφορά περισσότερο τη μορφή: στους θερινούς ή στους χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες, ατομικός ή ομαδικός αγώνας, συγχώνευση με το cross country ή το κλασικό ορεινό τρέξιμο; Δοκιμαστικές διοργανώσεις σε Ολυμπιακούς Αγώνες Νέων και πολυαθλητικές διοργανώσεις δείχνουν προς μια σύντομη, τεχνική και τηλεοπτικά φιλική μορφή. Μέχρι το 2035, το trail running πιθανότατα θα είναι Ολυμπιακό άθλημα, αν και όχι απαραίτητα με τον τρόπο που το φαντάζονται οι “σκληροπυρηνικοί” του χώρου. Στο ζήτημα αυτό, προσωπικά νιώθω πολύ αμφίθυμος.

Φυσικά και θέλω την αναγνώριση που φέρνουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Όμως, αν αυτή έρθει με το τίμημα της αλλοίωσης μεγάλου μέρους της ουσίας του αθλήματος - όπως έχω δει να συμβαίνει πρώτα με την ορεινή ποδηλασία, έπειτα με την αναρρίχηση και φέτος με το skimo - τότε τίθεται ένα εύλογο ερώτημα: τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο αλλά χάσει την ψυχή του;

Έβδομη πρόβλεψη: Οι βασικές μορφές του αθλήματος θα παραμείνουν ίδιες

Vertical, Classic, Marathon και Ultra Trail. Αυτή την αδιάσπαστη τετράδα την καταλαβαίνει ο καθένας, πέρα από τις παράλογες ονομασίες που συναντά κανείς. Δεν πρόκειται για εμπορικές ετικέτες, αλλά για διακριτά φυσιολογικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Τα δεδομένα εγγραφών δείχνουν σταθερότητα. Σύμφωνα με την ITRA, μεταξύ 2018 και 2024 οι αγώνες vertical αυξήθηκαν κατά 9%, οι κλασσικοί κατά 11%, οι μαραθώνιοι κατά 13% και τα ultra trail κατά 10%. Καμία μεμονωμένη μορφή δεν “καταβροχθίζει” τις άλλες.

Το 2035 θα συνεχίσουν να συνυπάρχουν, γιατί προσελκύουν διαφορετικά προφίλ αθλητών και επιτρέπουν τόσο τοπικούς αγώνες όσο και μεγάλα παγκόσμια γεγονότα. Πάνω απ’ όλα, γιατί παρουσιάζουν εντελώς διαφορετικές σωματικές και ψυχικές προκλήσεις, και αυτό είναι ανεκτίμητο. Μιλώντας ως βετεράνος δρομέας υπεραποστάσεων, μετά από αρκετά ultra εκατοντάδων μιλίων, εξακολουθώ να τρομάζω στη σκέψη να αγωνιστώ σε έναν αγώνα vertical, “ματώνοντας” από την πρώτη κιόλας στιγμή.

Όγδοη πρόβλεψη: Λιγότερο τεχνικοί αγώνες, πιο “δρομικοί”

Εδώ αποφασίζει η μάζα. Η αύξηση συμμετοχών συγκεντρώνεται σε αγώνες με χαμηλότερη τεχνική δυσκολία και μεγαλύτερη προσβασιμότητα. Στην Ευρώπη, πάνω από το 60% των νέων αγώνων που δημιουργήθηκαν μεταξύ 2019 και 2024 έχουν κάτω από χίλια μέτρα θετικής υψομετρικής διαφοράς και κυρίως διαδρομές που “τρέχονται” από τον αθλητή.

Οι εξαιρετικά τεχνικοί αγώνες, όπως το Sentiero Kima στην Ιταλία ή τα Travesera, Cainejo και Canfranc στην Ισπανία, διατηρούν το κύρος και την μοναδικότητα τους, αλλά προφανώς δεν μπορούν να φιλοξενήσουν χιλιάδες δρομείς. Λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη της τεχνικής εμπειρίας της πλειοψηφίας των αθλητών και τα συμφέροντα των εταιρειών, μου φαίνεται προφανές ότι το trail running το 2035 θα είναι, για την πλειονότητα, πιο πολύ “δρομικό” και λιγότερο αλπικό.

Ίσως αυτό καθιστά το 2026 την τέλεια στιγμή για να δώσουμε προτεραιότητα στους τεχνικούς αγώνες ορεινού τρεξίματος, όσο είναι ακόμα εδώ. Εγώ ήδη ονειρεύομαι το Travesera Picos de Europa 2026. Εσύ;

Ένατη πρόβλεψη: Ψηφιοποιημένο κοινό

Σύμφωνα με την Nielsen Sports, πάνω από το 80% της παρακολούθησης trail running το 2024 πραγματοποιήθηκε μέσω streaming, social media, podcasts και πλατφορμών αποτελεσμάτων σε πραγματικό χρόνο. Το UTMB απέσπασε περισσότερες από 200 εκατομμύρια συνολικές ψηφιακές προβολές το 2023. Το 2035, το trail running θα συνεχίσει να μεταδίδεται ζωντανά μέσω κινητού, streaming ή ιστοσελίδων, ή να παρακολουθείται αργότερα με αποσπασματικό τρόπο, μέσα από highlights, σύντομη αρθρογραφία και δεδομένα.

Παρ’ όλα αυτά, όπως δείχνει ξεκάθαρα το ποδόσφαιρο, θα συνεχίσει να υπάρχει κρίσιμος χώρος πριν και μετά από κάθε αγώνα, με συζητήσεις στον τύπο πριν και αναλύσεις μετά, που αφορούν σχολιασμό των αποτελεσμάτων.

Πιστεύω ότι ο ρόλος του έμπειρου δημοσιογράφου θα παραμείνει κεντρικός, βοηθώντας αντικειμενικά τους φιλάθλους να κατανοήσουν τις προκλήσεις και τις επιλογές κάθε αθλητή, αλλά και παρέχοντας περιλήψεις και εξηγήσεις αποτελεσμάτων που συχνά δεν έχουν νόημα χωρίς πλήρες πλαίσιο μετά τον αγώνα.

Σε κάθε περίπτωση, είτε πρόκειται για κείμενο, ήχο ή βίντεο, οι ιστοσελίδες, τα podcasts και οι πλατφόρμες online video έχουν ήδη ξεπεράσει τις λύσεις του 20ού αιώνα, όπως έντυπες εφημερίδες και περιοδικά, ραδιόφωνο ή τηλεόραση, τόσο σε ταχύτητα όσο και σε βάθος. Δεν είναι ούτε καλό ούτε κακό από μόνο του, απλώς ένας ακόμη τρόπος πρόσβασης στην ίδια πληροφορία.

Δέκατη πρόβλεψη: Αύξηση των περιστατικών ντόπινγκ

Όπου υπάρχουν περισσότερα χρήματα και προβολή, υπάρχουν και περισσότεροι πειρασμοί. Η World Anti-Doping Agency εφαρμόζει από το 2018 μια συνεχή αύξηση των ελέγχων στο trail running, με το ποσοστό των θετικών ελέγχων να είναι ακόμα χαμηλό αλλά αυξανόμενο. Η τάση να γίνεται το άθλημα όλο και πιο επαγγελματικό θα φέρει περισσότερους ελέγχους, περισσότερες ποινές και περισσότερες συζητήσεις περί ηθικής. Το να το αρνηθεί κανείς θα ήταν αφελές, ή χειρότερα, παράλογο.

Είναι επομένως κρίσιμο οι περισσότεροι αγώνες ορεινού τρεξίματος να εφαρμόζουν ελέγχους σύμφωνους με τη WADA και οι αθλητές να δημοσιεύουν υπερήφανα κάθε φορά που ελέγχονται, πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά τον αγώνα. Έτσι θα καταλάβουμε ότι αν είσαι πραγματικά καλός, πρέπει να περνάς τους ελέγχους. Διαφορετικά, ίσως να μην ελέγχεσαι επειδή δεν αγωνίζεσαι σε αγώνες που εφαρμόζουν ελέγχους. Και αυτό το είδος elite δρομέα δεν μου εμπνέει κανένα σεβασμό.

Ενδέκατη πρόβλεψη: Το στοίχημα θα έρθει

Όπου υπάρχει κοινό, θεατές και δεδομένα, υπάρχουν και τα στοιχήματα. Πειραματικές αγορές υπάρχουν ήδη στους αγώνες ασφάλτου και στην ποδηλασία. Το trail running, με ζωντανή παρακολούθηση αποτελεσμάτων και καθαρές κατατάξεις, είναι ο επόμενος υποψήφιος. Μέχρι το 2035, το στοίχημα θα είναι μια πραγματικότητα, είτε υπό κανονιστικό έλεγχο και εποπτεία είτε όχι, και η πρόκληση θα είναι η προστασία της αθλητικής ακεραιότητας.

TRAIL RUNNING 2035: Συμπέρασμα

Το 2035, το trail running δεν θα είναι μη αναγνωρίσιμο για έναν βετεράνο του αθλήματος, αλλά θα είναι πολύ μεγαλύτερο, πιο ποικιλόμορφο και πιο πολύπλοκο. Η ουσία του τρεξίματος στα βουνά θα παραμείνει ανέπαφη, αλλά περιτριγυρισμένη από περισσότερα χρήματα, κάμερες, σημαίες και συμφέροντα. Η κατανόηση αυτών των τάσεων δεν αποτελεί νοσταλγία ή αντίσταση στην αλλαγή. Είναι ο καλύτερος τρόπος να συνεχίσουμε να απολαμβάνουμε τα μονοπάτια με τα μάτια ανοιχτά.

Να νοσταλγούμε εκείνες τις ρομαντικές, πρωτοπόρες μέρες; Ναι. Και ταυτόχρονα να προπονούμαστε σαν τρελοί για να συνεχίσουμε να απολαμβάνουμε την επόμενη γραμμή τερματισμού. Γιατί κάθε αγώνας ορεινού τρεξίματος, ακόμη κι όταν επαναλαμβάνει κάποιος την ίδια διαδρομή, είναι πάντα μοναδικός και διαφορετικός. Δεν υπάρχουν ποτέ δύο ίδιοι. Τα βουνά φροντίζουν γι’ αυτό!

Mayayo Oxigeno

Link του original άρθρου στο trailrunningspain.com

Ευχαριστούμε πολύ τον Mayayo Oxigeno και το περιοδικό Trail Running Spain για την αναδημοσίευση του άρθρου!