Η ιστορία των περιηγήσεων και των εξερευνήσεων του Ολύμπου καθώς και ο αγώνας για την κατάκτηση της ψηλότερης και απάτητης κορυφής του αρχίζει από τη στιγμή που αυτές γίνονται για λόγους επιστημονικούς, περιέργειας για ανακάλυψη νέων τόπων ή ευχαρίστησης για την προσπάθεια ανάβασης του βουνού και των κορυφών του. Μέχρι τότε, μια σειρά από διαφορετικούς ανθρώπους τριγυρνούν στις κορυφές του βουνού, για τους δικούς του λόγους ο καθένας αλλά χωρίς να ενδιαφέρονται να αναρριχηθούν στην ψηλότερη κορυφή. Τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, μοναχοί από τη Μονή Αγίου Διονυσίου αλλά και από άλλα μοναστήρια της περιοχής, ανεβαίνουν στην κορυφή του Προφήτη Ηλία (2801μ) κάθε Ιούλιο για να λειτουργήσουν το μικρό εκκλησάκι της κορυφής του. Ληστές, άτακτοι και ανυπότακτοι στην εξουσία του Σουλτάνου, όπως και μαχητές σε επαναστατικές περιόδους, βρήκαν καταφύγιο στον Όλυμπο, και περιπλανήθηκαν σε όλα τα μήκη και πλάτη του βουνού. Κυνηγοί αγριοκάτσικων από τα γύρω χωριά βρίσκονταν πολύ συχνά στις κορυφές, αναζητώντας τα "κρησφύγετα" των επιδέξιων αυτών ζώων. Επίσης, κτηνοτρόφοι έβγαζαν στα αλπικά λιβάδια της Μπάρας τα κοπάδια τους τα καλοκαίρια.