Τα τελευταία χρόνια όμως κάτι αλλάζει και το βλέπουμε έντονα σε αγώνες ορεινού τρεξίματος μέχρι την απόσταση του μαραθωνίου και στα μεγάλα πρωταθλήματα, όπως το Παγκόσμιο Κύπελλο της WMRA και το Golden Trail Series. Η Κένυα δεν κατεβαίνει πλέον μόνο στην άσφαλτο και το ταρτάν, αλλά τρέχει και στα μονοπάτια και μάλιστα .. κερδίζει!

Το να πει κάποιος ότι αυτό είναι τυχαίο δείχνει άγνοια για το πως δουλεύουν αυτοί οι χαρισματικοί όσο αφορά την φυσιολογία Αφρικανοί αθλητές. Η μεγάλη άνοδος τα τελευταία χρόνια των Κενυατών στο ορεινό τρέξιμο δεν είναι τυχαία. Η χώρα διαθέτει φυσικά εδώ και δεκαετίες μια μοναδική αθλητική υποδομή. Χιλιάδες δρομείς μεγαλώνουν και προπονούνται σε μεγάλα υψόμετρα, με χαρακτηριστικά που ταιριάζουν ιδανικά στις απαιτήσεις του σύγχρονου ορεινού τρεξίματος:

• εξαιρετική αερόβια ικανότητα
• μεγάλη οικονομία τρεξίματος
• υψηλό επίπεδο αντοχής
• εμπειρία από καθημερινή προπόνηση σε μεγάλο υψόμετρο
• ικανότητα διατήρησης υψηλών ρυθμών για μεγάλο χρονικό διάστημα

Ο Richard Omaya Atuya (Κένυα) κερδίζει το Grossglockner Mountain Run - Photo copyright: WMRA Jonathan Wyatt

Η περιοχή του Iten, στα υψίπεδα της Κένυας, έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα προπονητικά κέντρα αντοχής στον κόσμο. Για δεκαετίες αποτέλεσε σημείο αναφοράς για κορυφαίους δρομείς και το "εργοστάσιο" παραγωγής πολλών παγκόσμιας κλάσης μαραθωνοδρόμων. Όμως τα τελευταία χρόνια ο ρόλος του έχει ενισχυθεί: όλο και περισσότεροι κορυφαίοι δρομείς από την Ευρώπη και ολόκληρο τον κόσμο επιλέγουν το Iten για προπονητικές περιόδους, αναγνωρίζοντας ότι το υψόμετρο, οι συνθήκες και η κουλτούρα προπόνησης (Το ομαδικό περιβάλλον είναι εξαιρετικό. Οι αθλητές προπονούνται μαζί κάθε μέρα, ωθούν συνεχώς ο ένας τον άλλον να βελτιωθεί και αυτή η συλλογική νοοτροπία πιθανότατα παίζει εξίσου σημαντικό ρόλο με τη φυσιολογία.) δημιουργούν ένα μοναδικό περιβάλλον για αγώνες υψηλής έντασης.  Οι ίδιες φυσιολογικές προσαρμογές που δημιουργούν κορυφαίους μαραθωνοδρόμους αποδεικνύονται πλέον εξαιρετικά χρήσιμες και στο ορεινό τρέξιμο. Η υψηλή αερόβια ικανότητα, η μεγάλη οικονομία τρεξίματος και η δυνατότητα διατήρησης υψηλών ρυθμών για μεγάλο χρονικό διάστημα αποτελούν σημαντικά πλεονεκτήματα στο σύγχρονo ορεινό τρέξιμο.

Όμως η επιτυχία των Κενυατών αθλητών δεν εξηγείται μόνο από τη φυσιολογία. Τα τελευταία χρόνια έχουν κάνει εντυπωσιακή πρόοδο και στο τεχνικό κομμάτι του αθλήματος. Αθλητές όπως ο Patrick Kipngeno, ο Philemon Kiriago και η Joyce Muthoni Njeru δεν κερδίζουν πλέον απλώς επειδή διαθέτουν μεγαλύτερη αντοχή ή υψηλότερη αερόβια ικανότητα. Έχουν εξελιχθεί σε ολοκληρωμένους αθλητές βουνού, με εξαιρετική τεχνική, καλύτερη διαχείριση στις καταβάσεις και ικανότητα προσαρμογής σε απαιτητικά τερέν. Ιδιαίτερα η βελτίωσή τους στις κατηφόρες, ένα παραδοσιακά δυνατό σημείο των Ευρωπαίων αθλητών, έχει αλλάξει σημαντικά τις ισορροπίες.

Αν υπάρχει ένας αθλητής που συμβολίζει περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον αυτή τη νέα εποχή, αυτός είναι ο Patrick Kipngeno. Οι Κενυάτες αθλητές είχαν ήδη κάνει αισθητή την παρουσία τους σε αγώνες ορεινού τρεξίματος (όπως για παράδειγμα στους αγώνες της WMRA) πριν από αυτόν, όμως ο Kipngeno ήταν εκείνος που μετέτρεψε αυτή την παρουσία σε ένα παγκόσμιο μήνυμα. Η κυριαρχία του στους αγώνες vertical, οι επιδόσεις του στο Golden Trail World Series και οι νίκες του απέναντι σε μερικούς από τους κορυφαίους Ευρωπαίους αθλητές του ορεινού τρεξίματος άλλαξαν την αντίληψη για το τι μπορούν να πετύχουν οι Κενυάτες αθλητές στο βουνό, αποδεικνύοντας ότι μπορούν πλέον να διεκδικούν σταθερά τις κορυφαίες θέσεις και τις νίκες στο υψηλότερο επίπεδο του αθλήματος.

O Patrick Kipngeno κερδίζει το Broken Arrow 2026 στις ΗΠΑ - Photo copyright: irunfar

Μαζί του εμφανίστηκε μια νέα γενιά: Philemon Kiriago, Joyce Muthoni Njeru, Ruth Mwihaki Gitonga, Ephantus Mwangi Njeri και άλλοι κορυφαίοι αθλητές. Και το σημαντικότερο: Αθλητές που δεν αντιμετωπίζουν πλέον το ορεινό τρέξιμο ως δεύτερη επιλογή, αλλά ως έναν πεδίο όπου μπορούν να γράψουν τη δική τους ιστορία και να κερδίσουν .. πολλά χρήματα!

Τα Golden Trail World Series και  WMRA World Cup αποτελούν ίσως τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της αλλαγής. Τα τελευταία χρόνια έχουν εξελιχθεί σε δύο από τις σημαντικότερες παγκόσμιες σκηνές για αγώνες υψηλής έντασης, από πολύ γρήγορες μέχρι τη μαραθώνια απόσταση. Αγώνες όπως το Zegama-Aizkorri, το Sierre-Zinal και το Mont-Blanc Marathon συγκεντρώνουν πλέον την παγκόσμια ελίτ του αθλήματος.

Ιδιαίτερα το Golden Trail World Series δεν δημιούργησε απλώς μια σειρά κορυφαίων αγώνων. Συνέβαλε στη δημιουργία ενός πραγματικού επαγγελματικού οικοσυστήματος γύρω από το ορεινό τρέξιμο, με διεθνή προβολή, μεγαλύτερο ενδιαφέρον από χορηγούς, ισχυρή παρουσία στα μέσα ενημέρωσης και σημαντικά χρηματικά έπαθλα. Αυτό άλλαξε σταδιακά τη δυναμική του αθλήματος, κάνοντάς το μια πιο ελκυστική επαγγελματική επιλογή για αθλητές υψηλού επιπέδου από την Ανατολική Αφρική και όχι μόνο.

O Philemon Kiriago κερδίζει το Sierre Zinal 2025 - Photo copyright: rising.story / mathisdecroux_SierreZinal

Αν το Golden Trail World Series εκφράζει τη νέα, πιο εμπορική διάσταση του ορεινού τρεξίματος, το WMRA Mountain Running World Cup αναδεικνύει την αγωνιστική εξέλιξη του αθλήματος μέσα από τον ιστορικότερο θεσμό του ορεινού τρεξίματος. Παράλληλα, η WMRA, σε συνεργασία με τη World Athletics και τους εταίρους της στη διοργάνωση των Παγκοσμίων Πρωταθλημάτων, συμμετέχει στην επίσημη ομάδα εργασίας που εξετάζει την πιθανή ένταξη του ορεινού τρεξίματος στους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Ο Patrick Kipngeno και ο Philemon Kiriago βρίσκονται σταθερά στην κορυφή του συναγωνισμού, απέναντι σε αθλητές όπως ο τεράστιος Μαροκινός Elhousine Elazzaoui, δημιουργώντας μια νέα παγκόσμια ισορροπία όπου η Αφρική έχει πλέον καθοριστικό ρόλο.

Το format αυτών των αγώνων ταιριάζει ιδιαίτερα στους Κενυάτες, μιας και είναι μικροί σε διάρκεια, πολύ γρήγοροι, με μεγάλες υψομετρικές και απαιτητικοί σε ρυθμό και αντοχή. Αυτά, οι Αφρικανοί αθλητές τα γνωρίζουν και τα διαχειρίζονται εξαιρετικά.

Στις γυναίκες δεν παρατηρούμε το "φαινόμενο" Κένυα με την ίδια έκταση. Για την ώρα ίσως, μιας και η Joyce Muthoni Njeru έχει γίνει ένα από τα σημαντικότερα πρόσωπα του παγκόσμιου ορεινού τρεξίματος. Με τις εμφανίσεις της στο Golden Trail World Series και στις διοργανώσεις της WMRA απέδειξε ότι η Κένυα διαθέτει κορυφαίες αθλήτριες και στο βουνό. Δίπλα της, η Ruth Mwihaki Gitonga συνεχίζει να ανεβαίνει επίπεδο, δείχνοντας μια εκπληκτική προσαρμοστικότητα σε διαφορετικές μορφές αγώνων. Μένει να δούμε αν θα ακολουθήσουν και άλλες αθλήτριες.

Joyce Muthoni Njeru - Broken Arrow - HΠΑ - Photo copyright: rising.story / colinolivero - Broken Arrow

Ιδιαίτερα η φετινή παρουσία των Κενυατών είναι εντυπωσιακή. Το βλέπουμε και από τα άρθρα που δημοσιεύουμε για την εξέλιξη του φετινού πρωταθλήματος, εδώ στο Advendure.

Στο πιο πρόσφατο Vauban Mountain Trail στη Γαλλία, ο Ephantus Mwangi Njeri πήρε την πρώτη του νίκη στο Παγκόσμιο Κύπελλο WMRA, κερδίζοντας το απαιτητικό Classic Up & Down των 14 km με περίπου +1.000m θετικής και αρνητικής υψομετρικής. Η επιτυχία του ήρθε μάλιστα μέσα από μια εξαιρετική επίδοση στην κατάβαση, στοιχείο που θεωρείται παραδοσιακά δυνατό σημείο των κορυφαίων Ευρωπαίων αθλητών. Την ίδια στιγμή, η Ruth Gitonga πήρε τη νίκη στις γυναίκες και ανέβηκε στην κορυφή της γενικής κατάταξης του πρωταθλήματος.

Ο Ephantus Mwangi Njeri (Κένυα) νικητής του Vauban Mountain Trail Classic Up&Down - Photo copyright: WMRA Jonathan Wyatt

Το ίδιο Σαββατοκύριακο οι Κενυάτες κυριάρχησαν γενικά στις κορυφαίες θέσεις των αγώνων του Vauban, δείχνοντας βάθος και όχι απλώς την παρουσία ενός-δύο μεγάλων ονομάτων.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι λοιπόν αν θα δούμε σύντομα και στο ορεινό τρέξιμο ό,τι έγινε στον μαραθώνιο. Όταν οι Κενυάτες άρχισαν να κυριαρχούν στον μαραθώνιο, πολλοί πίστευαν ότι η επιτυχία τους βασιζόταν μόνο στη φυσιολογία. Στην πραγματικότητα όμως άλλαξαν ολόκληρο το άθλημα.

Μπορούν να αλλάξουν και στο ορεινό τρέξιμο τις ισορροπίες;

Παρότι δείχνει να είναι πολύ πιθανό κάτι τέτοιο, η απάντηση δεν είναι τόσο απλή, από τη φύση του βουνού που απαιτεί σε υψηλό βαθμό χαρακτηριστικά όπως μεγάλη τεχνική, εμπειρία σε βράχο και λάσπη, προσαρμογή σε διαφορετικά κλίματα και άλλα. Στοιχεία στα οποία οι Ευρωπαίοι και Αμερικανοί αθλητές έχουν τεράστια παράδοση. Όμως αν κανείς κοιτάξει την ιστορία του αθλητισμού θα δει ότι όταν μια νέα δύναμη εμφανίζεται με διαφορετικά πλεονεκτήματα, ολόκληρο το άθλημα εξελίσσεται.

Όλα αυτά μέχρι στιγμής αφορούν το κομμάτι της φυσιολογίας. Ίσως όμως το σημαντικότερο είναι .. τα χρήματα!

Για δεκαετίες, ο μαραθώνιος και ο στίβος ήταν η απόλυτη επιλογή για έναν Κενυάτη αθλητή αντοχής. Εκεί είχε την μεγαλύτερη προβολή, τα σημαντικότερα συμβόλαια και τα υψηλότερα χρηματικά έπαθλα.

Όμως ο κόσμος του μαραθωνίου έχει γίνει πλέον ασύλληπτα ανταγωνιστικός. Έσπασε το δίωρο και μάλιστα από 2 αθλητές. Η Κένυα (και οι διπλανές χώρες) παράγει πλέον εκατοντάδες δρομείς ικανούς να κινηθούν σε χρόνους που πριν από μερικές δεκαετίες θα θεωρούνταν εξωπραγματικοί. Ένας χρόνος κάτω από 2:10, ακόμη και κοντά στο 2:05, δεν αποτελεί πλέον εγγύηση για μια σταθερή επαγγελματική καριέρα (μην ξεγελιόμαστε, για κάτι τέτοιο μιλάμε και όχι για ρομαντικό τρέξιμο, εδώ και πολλά χρόνια). 

Στην κορυφή του αγωνίσματος, πολύ κοντά στο δίωρο, τα μεγάλα συμβόλαια και τα σημαντικά bonus συγκεντρώνονται σε μια πολύ μικρή ομάδα αθλητών που μπορούν να διεκδικήσουν νίκες σε Major Marathons ή να κυνηγήσουν παγκόσμια ρεκόρ. Για έναν εξαιρετικό αλλά όχι παγκόσμιου επιπέδου πρωταθλητή μαραθωνοδρόμο, η οικονομική εξίσωση γίνεται πλέον πολύ δύσκολη.

Ο Patrick Kipngeno το κατάλαβε πρώτος και αντί να χαθεί μέσα στη “θάλασσα” – είναι επίκαιρος και ο Οδυσσέας του Νόλαν - των κορυφαίων Κενυατών δρομέων δρόμου, έγινε ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα του παγκόσμιου ορεινού τρεξίματος, βγάζοντας καλά χρήματα.

Quebec Mega Trail 2026 - Photo copyright:  GTWS / Koastal Forest 

Τα τελευταία χρόνια, η ανάπτυξη πρωταθλημάτων όπως το Golden Trail World Series, το WMRA World Cup και άλλοι μεγάλοι διεθνείς αγώνες έχει δημιουργήσει ένα νέο οικοσύστημα με ελκυστικά – οικονομικά – χαρακτηριστικά: υπάρχει μικρότερος ανταγωνισμός σε σχέση με την άσφαλτο, οι κορυφαίοι αθλητές μπορούν να χτίσουν γρήγορα διεθνές όνομα, οι χορηγοί έχουν αυξήσει την παρουσία τους και … η προβολή του αθλήματος μεγαλώνει συνεχώς.

Για έναν αθλητή με εξαιρετικές φυσικές δυνατότητες αλλά περιορισμένες πιθανότητες να μπει στην κορυφή του μαραθωνίου όπου παίζουν και τα πολλά χρήματα, το βουνό μπορεί να αποτελέσει μια νέα επαγγελματική λύση!

Ίσως λοιπόν σύντομα να έχουμε αλλαγή στο βασικό ερώτημα.

Από το:

“Μπορούν οι Κενυάτες να πρωταγωνιστήσουν στο ορεινό τρέξιμο;”

Να πάμε στο:

“Ποιος μπορεί να τους σταματήσει;”

Ιδού η απορία, που έλεγε και ένας παλιός ..

Δημήτρης Τρουπής